اصول حكمت اسلامى و ديدگاه هاى فلسفه بشرى - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٩٩ - سپاهيان عقل

روى گردانيم و در نتيجه از كسانى پيروى كنيم كه خداوند آنها را امام قرار داده؛ امامانى كه بايد از ايشان پيروى كنيم و دانش خود را از ايشان فرا ستانيم، زيرا علم، حيات دلها و نور ديدگان است.

شايد اين حديث شريف از امام صادق عليه السلام آنچه را ما در صدد آن هستيم آشكار سازد. اين حديث را سماعه از امام نقل مى‌كند و مى‌گويد: در خدمت امام صادق عليه السلام بودم و نزد ايشان گروهى از دوستان ايشان حضور داشتند و سخن از عقل و جهل به ميان آمد. امام صادق عليه السلام فرمود:

«عقل و سپاهيان آن، جهل و سپاهيان آن را بشناسيد تا ره يابيد.»

سماعه گفت: قربانت گردم ما چيزى نمى‌دانيم، مگر آن كه تو به ما بياموزى.

امام صادق عليه السلام فرمود: همانا خداوند عزّوجلّ عقل را آفريد و آن نخستين آفريده‌اى است كه خداوند آن را از امور روحانى و از سمت راست عرش و از نور خود بيافريد. پس به او فرمود: روى كن و آن روى كرد و سپس فرمود: پشت كن و آن پشت كرد. خداوند تبارك و تعالى‌ فرمود: تو را بزرگ آفريدم و بر همه آفريدگانم ارجت نهادم. سپس امام صادق عليه السلام فرمود: خداوند سپس جهل را از دريايى شور و تاريك آفريد و به او فرمود پشت كن و او پشت كرد، آنگاه به او فرمود روى آور و او روى نياورد. خداوند به او فرمود: آيا استكبار مى‌ورزى؟ و او را نفرين كرد. و آنگاه براى عقل هفتاد و پنج سپاه قرار داد و جهل چون ديد كه خداوند چگونه عقل را گرامى داشت و بدو پاداش داد دشمنى او را به دل گرفت. جهل گفت: بار خدايا! اين آفريده‌اى است همچون من، ولى تو او را ارج مى‌نهى و حمايت مى‌كنى و من ضد او هستم و قدرتى بر آن ندارم پس به من نيز سپاهى همچون او بده. پروردگار فرمود: آرى! ولى اگر پس از اين عصيان كنى تو و سپاهيانت را از رحمتم بيرون مى‌كنم. جهل گفت مى‌پذيرم و خداوند هفتاد و پنج سپاهى به او داد. از آنچه خداوند از هفتاد و پنج سپاهى به عقل داد اينها هستند: