اصول حكمت اسلامى و ديدگاه هاى فلسفه بشرى - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ٨٥ - فضيلت عقل

فضيلت عقل‌

از آنچه كه گفته شد روشن مى‌گردد كه آدمى ناگزير بايد به نفس خويش بازگردد تا آن را بشناسد و درست را از نادرست جدا كند و اين را از ديگران انتظار نداشته باشد. در اين هنگام است كه او بر گوهر، نايل آمده و چراغ را به دست آورده است، زيرا آن كه طالب نور بيشتر است بايد به سوخت چراغ بيفزايد تا پرتوش افشان شود و همه جاى اتاق را در برگيرد و اين بهتر از آن خواهد بود كه نور را تغيير زاويه دهيم يا رنگ اتاق را دگرگون سازيم. آدمى بايد بر نور عقلش بيفزايد، كه چيزى با فضيلت‌تر از عقل در انسان سامان نيافته است. شايد داستان حضرت آدم عليه السلام دليلى باشد بر فضيلت عقل. «آنگاه كه جبرئيل بر او فرود آمد و گفت: اى آدم! من مأمور هستم تو را در گزينش يكى از ميان سه چيز، مخيّر كنم. يكى را برگزين و دوتاى ديگر را رها كن. آدم به او گفت: اى جبرئيل! اين سه كدام است؟ جبرئيل گفت: عقل، شرم و دين. آدم گفت: من عقل را برگزيدم. جبرئيل به حيا و دين گفت باز گرديد. آن دو به جبرئيل گفتند: اى جبرئيل! به ما دستور داده شده است هر كجا كه عقل هست ما نيز با او باشيم.

جبرئيل گفت: خوددانيد و با گفتن اين جمله به آسمان رفت.» [١] پس ايمان با عقل است و علم با عقل و تقوى‌ با عقل و همه صفات خير با عقل است.

از موسى بن جعفر به نقل از پدرش جعفر بن محمّد به نقل از پدرش محمد بن على به نقل از پدرش على بن الحسين به نقل از پدرش حسين بن على به نقل از پدرش اميرالمؤمنين على بن ابى طالب (عليهم السلام جميعاً) آمده است كه فرمود: «پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرموده است: همانا خداوند عقل را از نورى آفريد كه در خزانه مكنون او در علم سابقش نهفته بود كه هيچ پيامبر مرسل يا فرشته مقرّبى بدان‌