اصول حكمت اسلامى و ديدگاه هاى فلسفه بشرى - مدرسى، سيد محمد تقى - الصفحة ١٧٩ - ، تجلّى اراده خداوندى

يَمْحُوا اللَّهُ مَا يَشَاءُ وَيُثْبِتُ وَعِندَهُ أُمُّ الْكِتَابِ‌ [١].

«خداوند آنچه را بخواهد محو مى‌كند و آنچه را بخواهد اثبات مى‌كند و امّ الكتاب نزد اوست.»

... للَّهِ الْأَمْرُ مِن قَبْلُ وَمِنْ بَعْدُ... [٢].

«... همه كارها از آن خداست، چه پيش از پيروزى و چه پس از آن...»

در روايات آمده است: «صله رحم بر عمر مى‌افزايد» [٣]، يعنى خداوند براى انسانى مثلًا چهل سال عمر در نظر مى‌گيرد، ولى هنگامى كه او صله رحم به جاى مى‌آورَد خداوند بار ديگر براى او عمرى طولانى‌تر مقرر مى‌كند و اين البتّه پيرو حكمت الهى است.

داستان يونس نبى عليه السلام به همين حقيقت اشاره دارد كه همان قدرت است بر انجام كارى و اراده كردن آن هر گاه كه بخواهد و هرگونه كه مشيّتش تعلّق گيرد، زيرا خداوند متعال به او دستور داد شهر را ترك كند چرا كه بزودى بر قوم او عذاب نازل مى‌شد و حضرت يونس عليه السلام فرمان خدا را گردن نهاد، ولى هنگامى كه پس از مدتى به شهر بازگشت شهر و مردم آن را همان گونه يافت كه تركشان كرده بود، نه عذابى بديشان نازل شده بود و نَه قومش هلاك شده بودند. او با شگفتى از خدايش راز اين امر را جويا شد و خداوند او را آگاه گردانيد كه قومش اندكى پيش از نزول عذاب ايمان آورده‌اند و لذا دليل عقاب منتفى شده است. خداوند مى‌فرمايد:

فَلَوْلَا كَانَتْ قَرْيَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَها إِيمَانُهَا إِلَّا قَوْمَ يُونُسَ لَمَّا آمَنُوا كَشَفْنَا عَنْهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَمَتَّعْنَاهُمْ إِلَى‌ حِينٍ‌ [٤].