الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٧١ - رأى ادباء در صورت حذف ضمير مجرورى

نفس همين عمل موجب حصول ربط بين آندو است.

و همچنين مانند:

انّهم ظنّوا كما ظننتم ان لن يبعث اللّه احدا ( ايشان پنداشتند همانند پندار شما كه حقتعالى احدى را در قيامت زنده نخواهد نمود).

شاهد در « ظنّوا » و « ظننتم » است كه با هم در «انلن يبعث اللّه» نزاع كرده‌اند لذا دوّمى را در آن عمل داده و در اوّلى ضميرى گرفته‌اند كه بآن راجع است و البتّه ضمير مزبور را بجهت فضله بودنش حذف كرده‌اند و بهر تقدير « كما ظننتم» معمول است براى « ظنّوا » چه آنكه « ما » در « كما » يا موصوله است و يا مصدريّه و هركدام كه باشد مجرور است به كاف و جارّ و مجرور متعلّق به « ظنّوا » مى‌باشد و بدين ترتيب بين دو عامل متنازع ربط برقرار گرديده است.

و يا ربط بين دو عامل مزبور باين است كه دوّمى جواب براى اوّلى باشد چه جواب بودنش از باب جواب شرط بوده مانند:

تعالوا يستغفر لكم رسول اللّه‌ ( پيش بيائيد تا رسول خدا از او طلب آمرزش براى شما بنمايد).

شاهد در « تعالوا » و « يستغفر » است كه با هم بر سر « رسول اللّه» نزاع كرده‌اند و دوّمى يعنى « يستغفر » را درآن و اوّلى را در ضميرش عمل داده ولى ضمير را بجهت فضله بودنش حذف كرده‌ايم و در عين حال عامل دوّم جواب است براى اوّلى زيرا معناى آيه: ان تأتوا يستغفر لكم رسول اللّه‌ مى‌باشد و همين جواب بودن دوّمى براى اوّلى موجب حصول ارتباط بين آندو است.

و مانند:

آتونى افرغ عليه قطرا ( برايم بياوريد تا بر آن مس گداخته بريزم).

شاهد در « آتونى » و « افرغ » است كه در « قطرا » با هم نزاع داشته و دوّمى را عمل داديم و اوّلى را در ضمير آن سپس ضمير را بجهت فضله بودنش حذف كرديم و « افرغ » جواب است براى « آتونى » .

يا جواب سؤال باشد مانند آنچه در فرموده حقتعالى آمده: