الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٩١ - وقوع عطف بر توهم در اسم منصوب

نيست زيرا بين واو عاطفه و « عمرو » اليوم فاصله شده.

و بعضى از ادباء در ذيل فرموده حقتعالى: و حفظا من كلّ شيطان مارد ( و بواسطه شهاب آن ستارگان از هر شيطان سركشى حفظ نموديم) گفته‌اند:

كلمه « حفظا » عطف است بر معناى: انّا زيّنا السّماء ( ما آسمان را آراستيم).

و معناى آن: انّا خلقنا الكواكب فى السّماء الدّنيا زينة للسّماء مى‌باشد چنانچه حقتعالى خود فرموده:

و لقد زيّنا السّماء الدّنيا بمصابيح و جعلناها رجوما ( هر آينه آسمان دنيا را بواسطه چراغها تابان زينت داده و آنها را وسيله راندن شياطين قرار داديم).

و احتمال دارد كلمه « حفظا » مفعول له يا مفعول مطلق باشد و بنابر ايندو احتمال عامل محذوف است و تقدير چنين مى‌باشد:

و حفظا من كلّ شيطان زيّناها بالكواكب‌ ( و بجهت حفظ از هر شيطان سركشى آسمان را به ستارگان زينت داديم) يا و حفظناها حفظا ( آسمان را محفوظ نموديم حفظ كردنى) مى‌باشد.

شرح‌

قوله: و من وراء اسحق يعقوب: آيه (٧١) از سوره هود.

قوله: فيمن فتح الباء: مقصود از من موصوله ابن عامر و حمزه و حفص و زيد بن على مى‌باشد.

قوله: انتهى: يعنى تمام شد كلام زمخشرى.

قوله: و قيل هو على اضمار وهبنا: ضمير « هو » به نصب يعقوب راجع است.

قوله: و قيل هو مجرور: ضمير « هو » به يعقوب راجع است.

قوله: عطفا على محلّه: يعنى محلّ اسحق.

قوله: و يردّ الاوّل: مقصود از « الاوّل » مجرور بودن يعقوب است.

قوله: انّه لا يجوز الفصل بين العاطف و المعطوف: ضمير در « انّه » بمعناى شأن‌