الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٠٣ - مقاله زمخشرى

ممتنعة، لعدم الرّابط.

ترجمه:

امر هفتم‌

امر هفتمى كه مضاف از مضاف اليه كسب مى‌كند ظرفيّت است مانند:

تؤتى اكلها كلّ حين‌ ( تناول مى‌شود در هر زمانى ميوه‌هاى آن).

شاهد در اضافه شدن « كلّ » است به « حين » كه از آن كسب ظرفيّت نموده است.

و همچنين مانند آنچه ابن داره گفته:

يعنى: در شجاعت و سخاوت در برخى اوقات من مانند ابو المنهال هستم و نيست بر حسب من محافظت‌كننده و نگهدارى.

شاهد در اضافه شدن « بعض » است به « الاحيان » كه از آن كسب ظرفيّت نموده است.

و نيز مثل قول متنبى:

يعنى: كدام روز مسرور و خوشحال گردانيدى مرا بوصاليكه سه روز ديگر بواسطه هجر و دورى خود مرا بدحال ننموده باشى.

شاهد در اضافه شدن « اىّ » است به « يوم » كه از آن كسب ظرفيّت كرده است.

مصنّف گويد:

كلمه « اىّ » در اين بيت استفهاميّه بوده و از آن نفى اراده شده نه آنكه شرطيّه باشد بدليل آنكه اگر شرطيّه مى‌بود مبايد بتوانيم بجايش « ان » شرطيّه گذاشته و بگوئيم ان سررتنى بوصال الخ.

در حاليكه اگر بجاى « اىّ يوم سررتنى الخ»، « ان سررتنى بوصال» را