الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٨ - امورى كه موجب جواز نكره آوردن مبتدا مىباشند

مضاف از اسمائى باشد كه بواسطه اضافه معرفه نشود همچون: مثلك لا يبخل (مانند تو بخل نمى‌ورزد) و غيرك لا يجود (غير تو بخشش نمى‌كند).

كه در ايندو مثال لفظ « مثل » و « غيره » از اسمائى هستند كه بواسطه اضافه بمعرفه، معرفه نشده و به نكارت خود باقى مى‌باشند.

و امّا در غير آنچه گفته شد مضاف معرفه بوده نه آنكه نكره باشد لذا از مورد صحبت خارج مى‌باشد.

شرح‌

قوله: عند من اجازه: اجازه دهنده زمخشرى و كوفيّون مى‌باشند.

مؤلّف گويد:

زمخشرى و كوفيّون از كسانى هستند كه گفته‌اند وصف بدون اعتماد بر حرف نفى يا استفهام مى‌تواند مبتداء وصفى واقع شده و اسم ظاهر بعدش را بنابر فاعليّت رفع داده تا اسم مزبور بتواند بجاى خبر واقع شود ولى ديگران اينمعنا را اجازه نداده و گفته‌اند وصف حتما بايد بر حرف نفى يا استفهام معتمد باشد لذا در مثال مذكور بايد بگوئيم: « ما قائم الزّيدان» يا « اقائم الزّيدان».

قوله: و شرط هذه: مشار اليه « هذه » نكره‌اى است كه عمل جرّى مى‌نمايد.

قوله: و امّا ماعدا ذلك: مشار اليه « ذلك » مضاف اليهى است كه نكره يا معرفه بوده و مضافش از اسمائى كه بواسطه اضافه معرفه نمى‌شود باشد.

متن:

و الثّالث‌

العطف بشرط كون المعطوف او المعطوف عليه ممّا يسوّغ الابتداء به نحو « طاعة و قول معروف» اى امثل من غيرهما، و نحو « قول معروف و مغفرة خير من صدقة يتبعها أذى» و كثير منهم اطلق العطف و اهمل الشّرط، منهم ابن مالك، و