الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٤ - اقسام الحال

شيخا» و مقدّرة، و هى المستقبلة كمررت برجل معه صقر صائدا به غدا، اى مقدّرا ذلك، و منه‌ «فادخلوهاخالدين»، «لتدخلنّ المسجد الحرام ان شاء اللّه آمنين محلّقين رؤوسكم و مقصّرين» و محكيّة، و هى الماضية نحو « جاء زيد امس راكبا».

ترجمه:

تقسيم سوّم‌

حال از نظر زمان بسه قسم تقسيم مى‌گردد:

١- حال مقارنه.

٢- حال مقدّره.

٣- حال محكيّه.

حال مقارنه كه غالب حال‌ها چنين هستند آنستكه زمان حال همان وقت تكلّم باشد مانند فرموده حقتعالى:

هذا بعلى شيخا ( اينست شوهر من در حاليكه پيرمرد است).

حال مقدّره آنستكه زمان حال استقبال باشد مانند: مررت برجل معه صقر صائدا به غدا (گذشتم بمردى كه بازى داشت در حاليكه فردا با آن صيد كننده بود).

تقدير كلام چنين است: مررت برجل معه صقر مقدّرا الصّيد به غدا.

شاهد در « صائدا » است كه حال مقدّره مى‌باشد.

و از همين قسم است آيه شريفه: ادخلوها خالدين‌ ( داخل شويد به بهشت در حاليكه در آن جاويدان و هميشگى هستيد).

و نيز آيه شريفه: لتدخلنّ المسجد الحرام انشاء اللّه آمنين محلّقين رئوسكم و مقصّرين‌ ( البتّه البتّه بمسجد الحرام انشاء اللّه داخل شده در حاليكه در امان بوده و سرها را تراشيده و ناخنهايتان را گرفته‌ايد).

شاهد در « آمنين » و « محلّقين » بوده كه حال مقدّره مى‌باشند.

حال محكيّه آنستكه زمانش گذشته باشد مانند: جاء زيد امس راكبا (ديروز زيد آمد در حاليكه سواره بود).