الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٤٣ - رأى ادباء در صورت حذف ضمير مجرورى

آنچه در معناى آن است جمله مى‌آيد و بدين ترتيب مفعول « اتّقوا » جمله نيامده و تقرير مذكور صحيح نيست.

شرح‌

قوله: يجوز الامران: مقصود از « الامران » حذف جارّ و مجرور تدريجا و حذف آندو با هم مى‌باشد.

قوله: و هو مخالف لما نقل غيره: ضمير « هو » به نقل ابن شجرى راجع بوده و در « غيره » به ابن شجرى برمى‌گردد.

قوله: لا يقدّر فى الآية الاولى: مقصود از آيه اولى‌ «واتّقوا يوما لا تجزى‌ الخ» مى‌باشد.

قوله: و لا نعلم انّ مضافا الخ: اين عبارت اشاره است به رد مصنّف نسبت بكلام ابن شجرى.

متن:

الثّالث‌

الكلام الغني،شرح فارسى بر باب رابع مغنى ؛ ص٣٤٣

جملة الموصول بها الأسماء، و لا يربطها غالبا الا الضّمير: امّا مذكورا نحو «الّذينيؤمنون» و نحو «وما عملته ايديهم»، «و فيها ما تشتهيه الانفس» و نحو «يأكلمما تأكلون منه» و امّا مقدّرا نحو « ايّهم اشدّ» و نحو «وما عملت ايديهم» «و فيها ما تشتهى الانفس» و نحو «ويشرب مما تشربون» و الحذف من الصّلة اقوى منه من الصّفة، و من الصّفة اقوى منه من الخبر.

و قد يربطها ظاهر « يخلف الضّمير كقوله:

و هو قليل، قالوا: و تقديره و انت الّذى فى رحمته، و قد كان يمكنهم ان يقدّروا فى رحمتك كقوله:

و كانهم كرهوا بناء قليل على قليل، اذ الغالب « انت الّذى فعل» و قولهم‌