الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٢٠ - مقاله زمخشرى

متّحد بوده و از اين نظر فرقى با آنها ندارد.

سپس مصنّف مى‌گويد:

اگر مضاف از مبهمات نباشد هرگز از مضاف اليه كسب بناء نمى‌كند و اينكه جرجانى و موافقين او گفته‌اند:

كلمه « غلام » در « غلامى » مبنى است زيرا به لفظ مبنى يعنى ضمير اضافه شده.

كلامى مردود مى‌باشد و لازمه اين سخن آنست كه « غلامك » و « غلامه » نيز مبنى بحساب آيند در حاليكه احدى بآن قائل نيست.

شرح‌

قوله: و لا يأتى فيه: ضمير در « فيه » به غير راجع است.

قوله: و يلزمهم: ضمير جمع به جرجانى و موافقين او راجع است.

قوله: و لا قائل بذلك: مشار اليه « ذلك » بناء غلامك و غلامه مى‌باشد.

متن:

الباب الثّانى‌

ان يكون المضاف زمانا مبهما و المضاف اليه « اذ » نحو:

و من خزى يومئذ و من عذاب يومئذ.

يقرآن بجرّ يوم و فتحه.

ترجمه:

باب دوّم‌

باب دوّم كه مضاف در آن از مضاف اليه كسب بناء مى‌كند آنجائى است كه مضاف زمان مبهم بوده و مضاف اليه كلمه « اذ » باشد مانند:

و من خزى يومئذ ( و از بلا و عذاب آنروز).

و نيز مانند:

من عذا يومئذ ( از شكنجه آنروز).