الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٢ - اشكال مصنف بقول ادباء

كلمه « مبكرا » را گذارد و گفت: « جاء زيد مبكرا» (آمد زيد در حاليكه صبح كننده بود) و بدين ترتيب در « مبكرا » ضميرى است كه به ذو الحال راجع است و بهمين بيان اشكال دوّم نيز مرتفع مى‌شود زيرا « مبكرا » مبيّن هيئت فاعلى است.

قوله: و نحوه: و نحو مبكرا مثل مصبحا.

قوله: و البحر يمدّه من بعده‌ الخ: آيه (٢٧) از سوره لقمان و تمام آيه عبارتست از:

و لو انّما فى الارض من شجرة اقلام و البحر يمدّه من بعده سبعة ابحر ما نفدت كلمات اللّه، انّ اللّه عزيز حكيم.

يعنى: و اگر تمام درختان روى زمين قلم شوند و حال آنكه آب دريا باضافه هفت درياى ديگر مركّب گردد باز نگارش كلمات حقتعالى ناتمام بماند.

قوله: هو كقوله: ضمير « هو » به « البحر يمدّه» راجع بوده و در « كقوله » به امرء القيس بر مى‌گردد.

قوله: حكمها حكم الظّروف: چنانچه جمله « جئت و الجيش مصطف» در حكم جئت فى وقت اصطفاف الجيش مى‌باشد.