الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣١٥ - بيان رابط در جملهاى كه خبر است

جمله‌ «انذلك لمن عزم الامور» خبر است و در خبر مى‌بايد رابطى بوده كه آنرا بمبتداء ربط دهد و چون غير از ضمير محذوف هيچ رابط ديگرى وجود ندارد از اينرو تقدير آن حتمى است.

و امّا در فرض دوّم (من شرطيّه و لام ابتدائيّه باشد) وجهش آنستكه:

وقتى من را شرطيّه فرض كرده و آنرا مبتداء دانستيم در جواب اسم شرطى كه بواسطه مبتداء بودن مرفوع شده ناچاريم از اشتمالش بر ضميرى كه بآن راجع باشد اعمّ از آنكه جواب را خبر دانسته يا فعل شرط را خبر بدانيم چنانچه رأى صحيح همين است كه فعل شرط خبر مى‌باشد.

و امّا بنابر صورت سوّم (من شرطيّه و لام موطئه باشد) علّتش آنستكه:

جمله‌ «انّذلك لمن عزم الامور» در لفظ جواب قسم بوده و در معنا جواب شرط است و گفتيم كه جواب شرط وقتى خبر براى مبتداء بود مى‌بايد رابط داشته باشد.

سپس مصنّف مى‌گويد:

اينكه ابو البقاء و حوفى گفته‌اند: جمله‌ «انذلك لمن عزم الامور» جواب شرط است. ا كلام مردودى است زيرا جمله مزبور، جمله اسميّه است و جمله اسميّه در صورت جواب شرط واقع شدنش لازم است مقرون با « فاء » باشد در حاليكه فاء در لفظ منتفى است.

و اينكه ايندو ملتزم شده‌اند به اضمار و تقدير فاء، صحيح نمى‌باشد زيرا اضمار و تقدير فاء اختصاص به شعر دارد امّا در نثر حذفش درست نيست.

و بنابر قول ايندو لازم است كه لام ابتدائيّه بوده نه موطئه زيرا قاعده اينست وقتى قسم و شرط با هم اجماع كردند جواب هركدام را كه مؤخّر قرار گرفته حذف مى‌كنند و در اينجا شرط متأخّر است و طبق گفته ايندو جمله جواب است براى شرط در نتيجه لام را بايد ابتدائيّه قرار داد.