الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٨٢ - گفتار مصنف در رد فارسى و سيرافى

قوله: من يضلل اللّه فلا هادى له: آيه (١٨٦) از سوره اعراف.

قوله: يردّه انّهما يسلّمان: ضمير منصوبى در « يردّه » به عطف بر محلّ راجع بوده و ضمائر تثنيه به فارسى و سيرافى راجع هستند.

متن: و يأتى القولان فى قول الهذلى:

اى نواى، و كذلك اختلف فى نحو « قام القوم غير زيد و عمرا» بالنّصب، و الصّواب انّه على التّوهّم، و انّه مذهب سيبويه، لقوله لأنّ « غير زيد» فى موضع « الا زيدا» و معناه فشبهوه بقولهم:

و قد استنبط من ضعف فهمه من انشاده هذا البيت هنا انّه يراه عطفا على المحلّ و لو اراد ذلك لم يقلّ انّهم شبّهوه به.

رجع القول الى المجزوم: و قال به الفارسى فى قراءة قنبل: «انّهمن يتق و يصبر فانّ اللّه» باثبات الياء فى « يتقى » و جزم « يصبر » فزعم انّ من موصولة، فلهذا ثبتت ياء يتقى، و انّها ضمّنت معنى الشّرط، و لذلك دخلت الفاء فى الخبر، و انّما جزم « يصبر » على توهّم معنى من، و قيل: بل وصل « يصبر » بنية الوقف كقراءة نافع « و محياى و مماتى» بسكون ياء « محياى » وصلا، و قيل: بل سكن لتوالى الحركات فى كلمتين كما فى « يأمركم » و « يشعركم » و قيل: من شرطيّة، و هذه الياء إشباع، و لام الفعل حذفت للجازم، او هذه الياء لام الفعل، و اكتفى بحذف الحركة المقدّرة.

ترجمه:

مصنّف گويد:

و در قول هذلى كه ذيلا نقل مى‌شود هردو قول مذكور جارى است:

هذلى گفته:

يعنى: شتر مرا بمن دهيد كه اميدوارم با شما صلح نموده و نيّت سفر بطرف آن شتر را طلب نمايم.