الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٤٤ - رأى ادباء در صورت حذف ضمير مجرورى

« فعلت » قليل هو لكنه مع هذا مقيس، و اما « انت الّذى قام زيد» فقليل غير مقيس، و على هذا فقول الزّمخشرى فى قوله تعالى: «الحمدللّه الّذى خلق السّموات و الارض و جعل الظّلمات و النّور ثم الّذين كفروا بربّهم يعدلون» انّه يجوز كون العطف بثم على الجملة الفعليّة، ضعيف، لانّه يلزمه ان يكون من هذا القليل، فيكون الاصل كفروا به، لان المعطوف على الصّلة صلة، فلا بدّ من رابط، و امّا اذا قدر العطف على الحمد للّه و ما بعده فلا اشكال.

ترجمه:

سوّم‌

جمله‌اى كه بواسطه‌اش براى اسماء صله مى‌آورند كه رابط اينگونه از جملات غالبا فقط ضمير مى‌باشد اعمّ از آنكه ضمير مذكور بوده مانند آيات ذيل:

١- الّذين يؤمنون‌ ( كسانيكه ايمان مى‌آورند).

رابط ضمير جمع در « يؤمنون » است كه به « الّذين » راجعست.

٢- و ما عملته ايديهم‌ ( و آنچه را كه دستشان انجام مى‌دهد).

رابط ضمير منصوبى در « عملته » است كه به « ماء موصوله» راجعست.

٣- و فيها ما تشتهيه الانفس‌ ( در آن بهشت آنچه نفوس بخواهند مى‌باشد).

رابط ضمير منصوبى در « تشتهيه بوده كه به « ماء موصوله» برمى‌گردد.

٤- يأكل ممّا تأكلون منه‌ ( مى‌خورد از آنچه شما از آن تناول مى‌كنيد).

رابط ضمير مجرورى در « منه » است كه به « ماء موصوله» در « ممّا »