الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٣٣ - تضعيف رأى ابن الحاج

و از همين قبيل است خبرى كه براى ضمير شأن و قصّه مى‌آورند مانند: قل هو اللّه احد ( مثال است براى ضمير شأن) شاهد در « اللّه احد» است كه از نظر معنا همان « هو » مى‌باشد لذا در آن رابطى وجود ندارد.

و نيز مانند:

فاذا هى شاخصة ابصار الّذين كفروا ( مثال است براى ضمير قصّه) شاهد در «شاخصةابصار الّذين‌ الخ» بوده كه از نظر معنا همان « هى » مى‌باشد فلذا در آن رابطى نيست.

شرح‌

قوله: قل هو اللّه احد: آيه (١) از سوره توحيد.

قوله: فاذا هى شاخصة الخ: آيه (٩٧) از سوره انبياء.

متن:

تنبيه‌

الرّابط فى قوله تعالى‌ «والّذين يتوفّون منكم و يذرون ازواجا يتربّصن» اما النّون على ان الاصل و ازواج الّذين، و امّا كلمة هم مخفوضة محذوفة هى و ما اضيف اليه على التّدريج، و تقديرهما اما مثل يتربّصن، اى ازواجهم يتربّصن، و هو قول الاخفش، و اما بعده، اى يتربّصن بعدهم، و هو قول الفرّاء، و قال الكسائى: و تبعه ابن مالك: الاصل يتربّصن ازواجهم، ثمّ جيى‌ء بالضّمير مكان الازواج لتقدّم ذكرهن فامتنع ذكر الضّمير، لان النّون لا تضاف لكونها ضميرا، و حصل الرّبط بالضّمير القائم مقام الظّاهر المضاف للضّمير.

ترجمه:

تنبيه‌

در فرموده حقتعالى: و الّذين يتوفّون منكم و يذرون ازواجا يتربّصن‌ ( كسانيكه از شما فوت كرده و همسرهايشان را وا مى‌گذارند مى‌بايد همسران عدّه نگه دارند).