الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٢٣ - مقاله زمخشرى

كه براى صادقين و راستگويان نافع مى‌باشد).

و نيز از همين باب است فتح كلمه « يوم » طبق قرائت غير ابو عمرو و ابن كثير در آيه شريفه: يوم لا تملك نفس‌ ( روزى كه هيچ نفسى مالك نمى‌باشد).

و در همين باره شاعر يعنى ابى صخر هذلى مى‌گويد:

يعنى: زمانيكه بگويم: اينست زمان استراحت من در وقتيكه فراموش مى‌كنم يا دليلى را به هيجان و حركت در مى‌آورد من را باد صبا از زمانيكه صبح صادق طلوع مى‌كند.

شاهد در اضافه شدن « حين » به « اسلو » است كه در اين شعر جايز است مبنى بر فتح خوانده شود.

شاعر ديگر يعنى مبشر بن هذيل مى‌گويد:

يعنى: آيا نمى‌دانى ترا دعا مى‌كنم كه خداوند دل تو را معمور سازد يا عمرت را طولانى گرداند بدرستيكه من صاحب كرامت هستم در وقتيكه اشخاص كريم اندك و قليل باشند.

و بدرستيكه من با سخاوت و بخشش بوده و هرگز خوار و ذليل نمى‌شوم زمانيكه در حقّ من گفته شود او مرد فقير و تهى‌دستى است ولى ذليل و خوار مى‌شوم در صورتيكه در حقّ من گفته شود او شخص بخيل مى‌باشد.

شاهد در كلمه « حين » است كه بجمله اسميّه « الكرام قليل» اضافه شده و مبنى بر فتح مى‌باشد.

شرح‌

قوله: رؤيا بالفتح: ضمير تثنيه در « رؤيا » به حين در بيت نابغه ذبيانى و