الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٩٥ - مسئله اول بيان شروط ضمير فصل

نازل شده و راهنماى مردم مى‌باشد) استدلال كرده‌اند و تقريب آن چنين است:

كلمه « يهدى » معطوف است به « حقّ » كه آن بعد از ضمير فصل واقع شده در نتيجه « يهدى » نيز كه فعل مضارع است بعد از ضمير فصل قرار گرفته.

شرح‌

قوله: و تمثيله بغلام زيد: ضمير مجرورى در « تمثيله » به ابن خبّاز راجع است.

قوله: لانّه معرفة: ضمير در « لانّه » به غلام زيد عود مى‌كند.

قوله: و قد يقال انّه يلزمه: ضمير در « انّه » بمعناى « شأن » بوده و ضمير در « يلزمه » به ابن خبّاز برمى‌گردد.

قوله: اجازة ذلك مع الماضى: مشار اليه « ذلك » آوردن ضمير فصل مى‌باشد.

قوله: و هو قول السّهيلى: ضمير « هو » به آمدن ضمير فصل با فعل ماضى راجع است.

قوله: و انّه هو اضحك و ابكى‌ الخ: آيات ٤٣ و ٤٤ و ٤٥ از سوره و النّجم.

قوله: قد يثبت هذه الافعال لغير اللّه: مقصود از « هذه الافعال» خنداندن و گرياندن و ميراندن و زنده كردن مى‌باشد.

قوله: و يرى الّذين اوتوا العلم‌ الخ: آيه (٦) از سوره سباء.

متن: و يشترط له فى نفسه امران:

احدهما

ان يكون بصيغة المرفوع، فيمتنع « زيد ايّاه الفاضل، و انت ايّاك العالم» و