الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٧٥ - مقاله ابو حيان و گفتار مصنف

نصب است عطف شده باشد در صورتيكه اضافه مصدر بمعمول از باب اضافه مصدر بفعول باشد.

قوله: منعهما الحذّاق: ضمير تثنيه در « منعهما » به مسئله سوّم و چهارم راجع بوده و كلمه « حذّاق » جمع « حاذق » است يعنى كسانيكه در فنّى و علمى مهارت دارند و مقصود از آن ماهرين و اساتيد علم ادب مى‌باشد.

قوله: لانّ الاسم المشبّه للفعل: مانند مصدر كه از نظر عمل كردن شباهت به فعل دارد.

قوله: لا يعمل فى اللّفظ: نه عمل رفعى و نه عمل نصبى.

قوله: حتّى يكون بال: چنانچه مى‌گويند: اعجبنى الضّرب عمرا و زيدا يا جائنى الضّارب زيدا و عمرا.

قوله: او منوّنا: مثل اينكه مى‌گويند: هذا ضارب عمرا و زيدا يا اعجبنى ضرب زيدا.

قوله: او مضافا: مانند اينكه مى‌گويند: اعجبنى ضرب زيد عمرا يا جائنى ضارب زيد عمرا.

قوله: و اجازهما قوم: ضمير تثنيه در « اجازهما » به مسئله سوّم و چهارم راجع است.

قوله: و جاعل اللّيل سكنا: آيه (٩٦) از سوره انعام.

قوله: و اجيب بانّ ذلك: مشار اليه « ذلك » نصب معطوف مى‌باشد.

قوله: يدلّ عليه المذكور: يعنى يدلّ على العامل المضمر العامل المذكور.

قوله: و من رحمته جعل لكم‌ الخ: آيه (٧٣) از سوره قصص.

قوله: و زعم مع ذلك: مشار اليه « ذلك » كون الشّمس معطوفا على محلّ اللّيل مى‌باشد.

قوله: مع نصّه: يعنى با اينكه زمخشرى خود تصريح كرده است.

قوله: كان بمنزلته اذا حمل على الماضى: ضمير در « بمنزلته » به مالك يوم الدّين راجع است.