الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٠٥ - توجيه ديگر براى مستأنفه بودن يعتذرون

وجه نقل شد:

١- آنكه آنرا بفعل اوّلى عطف كنيم.

٢- آنكه آنرا مقطوع از جمله ما قبل دانسته و باصطلاح مستأنفه قرارش داده و موجبه آنرا بدانيم.

٣- آنكه رفعش نه بخاطر عطف بر ما قبل بوده و نه بواسطه تقدير مبتداء مقطوع فرض كنيم بلكه چون از عامل نصبى و جزمى خالى است مرفوع گرديده.

قوله: و انتفاء الثّانى لانتفاء الاوّل: اين عبارت بيان معناى سببيّت بوده از اينرو عطفش بر ما قبل از قبيل عطف تفسير مى‌باشد.

قوله: و هو احد وجهى النّصب: ضمير « هو » به معناى سببيّت راجع است.

مؤلّف گويد:

دو وجه نصب عبارتند از:

الف: آنكه فعل را بواسطه « ان » مقدّره منصوب دانسته و سپس ان و فعل را در تأويل مصدر قرار داده و بر مصدر متوهّم معطوف نمائيم.

ب: آنكه نفى فعل دوّم را مسبّب از نفى اوّل بدانيم.

قوله: و هو قليل: ضمير « هو » به وجه آخر براى استيناف راجع است.

قوله: و عليه قوله الخ: ضمير در « عليه » به وجه آخر للاستيناف عود مى‌كند.

قوله: و اجاز ابن خروف فيه الاستيناف: ضمير در « فيه » به رفع يموتون راجع است.

قوله: و لا يؤذن لهم فيعتذرون: آيه (٣٦) از سوره مرسلات.

قوله: مثله فى فيموتون: ضمير در « مثله » به نصب راجع است.

قوله: و لكن عدل عنه: ضمير در « عنه » به نصب برمى‌گردد.

قوله: لتناسب الفواصل: فواصل آخر آيه‌هاى قرآنى را گويند با توجّه باينمعنا مى‌گوئيم:

چون آخر تمام آيات بعدى و چند آيه قبل از اين « نون » واقع شده از