الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٦٢ - رأى ادباء در صورت حذف ضمير مجرورى

قوله: يسئلونك عن الشّهرا الحرام‌ الخ: آيه (٢١٧) از سوره بقره.

قوله: من استطاع اليه: آيه (٩٧) از سوره آل عمران.

قوله: قتل اصحاب الاخدود: ايه (٤ و ٥) از سوره بروج.

قوله: و هى ضمير الثّواء: ضمير « هى » به « هاء » راجع است.

قوله: لانّ الجملة صفته: مقصود از « جمله » ، ثويته مى‌باشد و ضمير در « صفته » به « ثواء » عود مى‌كند.

قوله: انّه يجوز كون الهاء من ثويه الخ: ضمير در « انّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد.

قوله: لخلوّ الصّفة حينئذ: يعنى حين كون الهاء من ثويته للحول.

قوله: لانّه لو اتبع: ضمير در « لانّه » و « اتبع » به « زيد و عمرو» راجع است.

متن:

تنبيه‌

انّما لم يحتجّ بدل الكلّالى رابط، لانّه نفس المبدل منه فى المعنى، كما انّ الجملة الّتى هى نفس المبتداء لا تحتاج الى رابط لذلك.

ترجمه:

تنبيه‌

بدل كلّ از كلّ محتاج به رابط نيست زيرا اينقسم از بدل در معنا نفس مبدل منه مى‌باشد همانطورى كه جمله خبريّه وقتى نفس مبتداء بود محتاج به رابط و ضمير نمى‌باشد.

شرح‌

قوله: لانّه نفس المبدل منه: ضمير در « لانّه » به بدل راجع است.

قوله: لذلك: يعنى بخاطر اينكه جمله خبريّه نفس مبتداء مى‌باشد.