الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٠٨ - مقاله زمخشرى

قوله: و لتعلمنّ ايّنا اشدّ عذابا: آيه (٧١) از سوره طه.

متن:

التّاسع‌

وجوب التصدّر، و لهذا وجب تقديم المبتداء فى نحو « غلام من عندك» و الخبر فى نحو « صبيحة اىّ يوم سفرك» و المفعول فى نحو « غلام ايّهم اكرمت» و من و مجرورها فى نحو « من غلام ايّهم انت افضل» و وجب الرّفع فى نحو « علمت ابو من زيد» و الى هذا يشير قول بعض الفضلاء:

و الاشارة بقوله « ثمّ خفض مزمّل» الى قول امرى‌ء القيس:

و ذلك ان « مزمّلا » صفة لكبير، فكان حقّه الرّفع، و لكنّه خفض لمجاورته للمخفوض.

ترجمه:

امر نهم‌

امر نهمى كه اسم بواسطه اضافه از مضاف اليهش كسب مى‌كند عبارتست از وجوب تصدّر يعنى همانطورى كه مضاف اليه از كلماتى است صدارت طلب مضاف نيز در اثر اضافه واجد اين خصوصيّت مى‌گردد فلذا تقديم مبتداء در مثل: غلام من عندك (غلام چه شخصى نزد تو است) واجب است زيرا كلمه « من » استفهاميّه بوده و صدارت طلب است و لفظ « غلام » نيز بواسطه اضافه اين معنا را از آن كسب كرده در نتيجه تقديمش بر خبر يعنى « عندك » واجب و لازم است.

و همچنين تقديم خبر در مثل: صبيحة اىّ يوم سفرك (بامداد چه روزى مسافرت شما مى‌باشد) لازم است چه آنكه « اىّ » استفهاميّه بوده و لازم‌