الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٥ - امورى كه موجب جواز نكره آوردن مبتدا مىباشند

قصدك غلامه رجل (مردى غلامش تو را قصد نمود).

شاهد در « رجل » بوده كه مبتداء و نكره است و مسوّغ آن اينستكه خبرش يعنى « قصدك غلامه» جمله مى‌باشد.

تبصره‌

البتّه در اين سه مورد كه ظرف يا جارّ و مجرور و يا جمله خبر قرار گرفته‌اند شرط است كه خبر اختصاص باشد تا بواسطه‌اش فائده‌اى از اخبار بنكره حاصل گردد.

و مقصود از « اختصاص » اينستكه مضاف اليه ظرف يا مجرور يا مسنداليه در جمله قابليّت براى مبتداء واقع شدن را داشته باشد چنانچه كلمه « نا » در « لدينا » بخاطر معرفه بودنش واجد چنين صلاحيّتى بوده و نيز « اجل » در « لكلّ اجل» مى‌تواند مبتداء قرار گيرد زيرا مقصود از آن عموم است و نفس عموم از جمله مسوّغات محسوب مى‌شود و همچنين « غلامه » در « قصدك غلامه» زيرا بواسطه اضافه بضمير معرفه گرديده است.

بنابراين اگر گفته شود: فى دار رجل (در خانه‌اى مردى مى‌باشد).

مثال صحيح نيست و گفتن اين عبارت جايز نمى‌باشد زيرا در هر وقتى مردى بالاخره در خانه‌اى از خانه‌ها مى‌باشد بدون اينكه نيازى بآوردن اينجمله باشد از اينرو فائده‌اى در اين اخبار وجود ندارد.

سپس مصنّف گويد:

حضرات گفته‌اند: و نيز شرط است كه خبر در اين سه مورد بر مبتداء مقدّم باشد، بنابراين گفتن « رجل فى الدّار» جايز نيست و ما معتقديم كه وجوب تقديم خبر در جائيكه مبتداء نكره است بخاطر دفع اين توهّم است كه خبر صفت نيست چه آنكه صفت بر موصوف مقدّم نمى‌شود و اشتراط تقديم در مبحث مسوّغات موجب اين توهّم است كه تقديم خبر بر مبتداء نكره دخالتى در حصول تخصيص دارد و حضرات مسئله وجوب تقديم ظرف بر مبتداء نكره را در