الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٠٦ - مقاله زمخشرى

قوله: بتقديرها صفة: ضمير در « بتقديرها » به جمله منفيّه عود مى‌كند.

قوله: ثم حذفا: ضمير تثنيه در « حذفا » به مضاف و مضاف اليه يعنى « بعده » راجع است.

قوله: و الرّابط فاعلها: يعنى فاعل « لم يسؤنى».

قوله: و هى حال مقدّرة: ضمير « هى » به جمله « لم تسؤنى» برمى‌گردد.

قوله: فلا موضع لها: ضمير در « لها » به جمله « لم تسؤنى» برمى‌گردد.

متن:

الثّامن‌

المصدريّة، نحو «وسيعلم الّذين ظلموا اى منقلب ينقلبون» فاى: مفعول مطلق، ناصبه ينقلبون، و « يعلم » معلّقة عن العمل بالاستفهام. و قال:

اى « الاولى واجبة النصب بما بعها كما فى الآية الا أنها هنا مفعول به كقولك « تداينت مالا» لا مفعول مطلق لانها لم تضف لمصدر، و الثانية واجبة الرفع بالابتداء مثلها فى النعلم اى الحزبين احصى‌ (و لتعلمن ايّنا اشدّ عذابا).

ترجمه:

امر هشتم‌

امر هشتمى كه مضاف بواسطه اضافه از مضاف اليه كسب مى‌كند مصدريّت است مانند آنچه در فرموده حقتعالى آمده:

و سيعلم الّذين ظلموا اىّ منقلب ينقلبون‌ ( عنقريب كسانيكه ظلم نمودند خواهند دانست كه به چه كيفرگاه و دوزخى بازگشت مى‌كنند).

شاهد در « اىّ » است كه بمصدر يعنى « منقلب » اضافه شده و از آن كسب مصدريّت كرده است بنابراين بايد بگوئيم:

اىّ مفعول مطلق بوده و ناصبش « ينقلبون » بوده و « يعلم » بواسطه « اىّ » استفهاميّه از عمل نمودن معلّق شده است.