الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٢ - امور فارق بين حال و تمييز و مشتركات بين آندو

متن:

السّابع‌

انّ الحال تكون مؤكّدة لعاملها نحو «ولّىمدبرا»، «فتبسّم ضاحكا» «ولا تعثوا فى الارض مفسدين» و لا يقع التّمييز كذلك، فامّا «انّعدّة الشّهور عند اللّه اثنا عشر شهرا» فشهرا: مؤكّد لما فهم من‌ «انّعدّة الشّهور» و امّا بالنّسبة الى عامله و هو اثنا عشر فمبين، و امّا اجازة المبرّد و من وافقه: « نعم الرّجل رجلا زيد» فمردودة و امّا قوله:

فالصّحيح ان « زادا » معمول لتزوّد: امّا مفعول مطلق ان اريد به التزوّد، او مفعول به إن اريد به الشّيئ الّذى يتزوّده من افعال البرّ، و عليهما فمثل نعت لله تقدّم فصار حالا، و امّا قوله:

ففتاة: حال مؤكّدة.

ترجمه:

امر هفتم‌

هفتمين امرى كه موجب افتراق و امتياز حال از تمييز مى‌شود اينستكه:

حال عاملش را گاهى تأكيد مى‌كند مانند آيات سه‌گانه ذيل:

١- ولّى مدبرا ( پشت نمود در حاليكه پشت‌كننده بود).

شاهد در « مدبرا » بصيغه اسم فاعل از باب افعال است كه عاملش يعنى « ولّى » را تأكيد نموده.

٢- فتبسّم ضاحكا ( پس خنديد در حاليكه خنده‌كننده بود).

شاهد در « ضاحكا » است كه حال بوده و عاملش يعنى « تبسّم » را تأكيد كرده است.

٣- و لا تعثوا فى الارض مفسدين‌ ( در زمين فساد نكنيد در حاليكه فسادكننده هستيد).