الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٦ - اقسام الحال

ب: مؤكّد ذو الحال.

ج: مؤكّد مضمون جمله ما قبل.

حاليكه مؤكّد عاملش باشد مانند فرموده حقتعالى: ولّى مدبرا ( پشت نمود در حاليكه پشت‌كننده بود).

شاهد در « مدبرا » است كه « ولّى » را تأكيد كرده است.

حاليكه مؤكّد صاحب حال باشد مثل: جاء القوم طرّا (آمدند قوم و طائفه در حاليكه همگى و دسته جمع بودند).

شاهد در « طرّا » است كه حال بوده و مؤكّد عاملش مى‌باشد.

و نيز مانند فرموده حقتعالى: لآمن من فى الارض كلّهم جميعا.

( كسانيكه در روى زمين هستند ايمان آوردند در حاليكه همگى مى‌باشند).

شاهد در « جميعا » است كه حال مؤكّد ذو الحال مى‌باشد.

و حاليكه مؤكّد مضمون جمله ما قبل باشد مانند: زيد ابوك عطوفا (زيد پدر تو است در حاليكه بتو مهربانست).

شاهد در « عطوفا » است كه حال بوده و مضمون جمله ما قبل يعنى « زيد ابوك» را كه عبارت است از مهربانى پدر نسبت بفرزند تأكيد مى‌كند باينمعنا اگر « عطوفا » را ذكر نمى‌كرديم اين معنا از « زيد ابوك» استفاده مى‌شد از اينرو ذكرش مؤكّد مضمون جمله مزبور مى‌باشد.

لازم بتذكّر است كه نحاة حال مؤكّد ذو الحال را ذكر نكرده و نامى از آن نبرده‌اند و ابن مالك و فرزندش نيز امثله مذكور را مثال و شاهد براى حالى دانسته‌اند كه عاملش را تأكيد مى‌كند وليقطعا اين گفته اشتباه و سهو مى‌باشد.

شرح‌

قوله: و هى الّتى يستفاد معناها بدونها: ضمائر مؤنّث به حال مؤكّده راجع‌