الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب چهارم مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٩ - امورى كه موجب جواز نكره آوردن مبتدا مىباشند

ليس من امثلة المسألة ما انشده من قوله:

اذ يحتمل انّ الواو هنا للحال، و سيأتى أنّ ذلك مسوّغ، و ان سلم العطف فثمّ صفة مقدّرة يقتضيها المقام، اى و شكوى عظيمة، على انا لا نحتاج الى شيئ من هذا كلّه، فانّ الخبر هنا ظرف مختصّ، و هذا بمجرّده مسوّغ كما قدّمنا، و كانّه توهّم أنّ التّسويغ مشروط بتقدّمه على النّكرة، و قد أسلفنا أنّ التّقديم انّما كان لدفع توهّم الصّفة، و انّما لم يجب هنا لحصول الاختصاص بدونه، و هو ما قدّمناه من الصّفة المقدّرة، او الوقوع بعد واو الحال، فلذلك جاز تأخّر الظّرف كما فى قوله تعالى‌ «واجل مسمّى عنده».

ترجمه:

سوّم‌

مجوّز و مسوّغ سوّم عطف مى‌باشد مشروط باينكه معطوف يا معطوف عليه كلمه‌اى بوده كه مسوّغ ابتداء بآن را داشته باشد مانند: طاعة و قول معروف (طاعت و كلام پسنديده از غيرشان بهتر هستند).

شاهد در « طاعة » بوده كه نكره مى‌باشد و چون « قول معروف» بآن عطف شده و اينكلمه بلحاظ آنكه نكره موصوفه است ابتداء بآن جايز مى‌باشد لاجرم مبتداء واقع شدن « طاعة » نيز جايز و صحيح است و خبرش محذوف بوده و تقدير طاعة و قول معروف امثل من غيرهما مى‌باشد.

و نيز مانند: قول معروف و مغفرة خير من صدقة يتبعها اذى (كلام پسنديده و طلب آمرزش براى سائل بهتر است از دادن صدقاى كه بدنبالش اذيّت و آزار باشد).

شاهد در « مغفرة » است كه نكره بوده و مبتداء قرار گرفته و مسوّغ آن اينستكه به « قول معروف» عطف شده و اينكلمه بملاحظه آنكه نكره موصوفه است مبتداء قرار گرفتنش جايز و صحيح مى‌باشد.

بسيارى از ادباء عطف را از جمله مسوّغات شمرده ولى شرطش را ذكر