پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٠٦ - در شبهات چه بايد كرد؟

خونخواهى عثمان و امثال آن بود.

امام عليه السّلام در اينجا، تحليل دقيقى در باره شبهه دارد، مى‌فرمايد: شبهه تنها از اين جهت شبهه ناميده شده كه شباهتى به حق دارد (هر چند در واقع باطل است). «و إنّما سمّيت الشّبهة شبهة لأنّها تشبه الحقّ».

و به همين دليل سبب فريب گروهى از ساده لوحان و دستاويزى براى شيطان صفتان، جهت فرار از حق مى‌شود.

در حقيقت امورى كه در زندگى فردى و اجتماعى براى انسان پيش مى‌آيد، از سه حال خارج نيست: «گاهى حقّى است آشكار، مثل اين كه مى‌گوييم آن كس كه خوبى كند نتيجه آن را مى‌گيرد و آن كس كه راه خطا بپويد گرفتار مى‌شود.

و گاه باطلى است روشن، مثل اين كه كسى بگويد: «بى‌قانونى و هرج و مرج از نظم و قانون بهتر است». بديهى است كه هر كس باطل بودن چنين سخنى را تشخيص مى‌دهد.

ولى مواردى پيش مى‌آيد كه نه مانند قسم نخست است و نه قسم دوم و آن جايى است كه مطلب باطلى را در لباس حق عرضه مى‌كنند، ظاهرش حق است و باطنش باطل و از همين پوشش براى فريب مردم يا استدلال‌هاى بى‌اساس استفاده مى‌شود، درست شبيه همان عذرهاى واهى كه اصحاب جنگ جمل و معاويه و يارانش براى آتش افروزى‌هاى جنگ به آن استناد مى‌جستند.

مشكل بزرگ جوامع بشرى در گذشته و امروز، همين مشكل بوده و هست، بلكه با گذشت زمان، اين معنا گسترش پيدا كرده است، چنانكه امروز مى‌بينيم كه بسيارى از مقاصد شوم و اهداف باطل و سلطه‌جويى‌هاى ظالمانه را زير پوشش‌هاى حقوق بشر و دفاع از آزادى انسان و حفظ قانون و نظم و ثبات و صلح جهانى عملى مى‌كنند.

سپس امام عليه السّلام راه نجات از شبهه‌ها را بيان مى‌فرمايد و موضع‌گيرى دوستان خدا و دشمنان حق را در برابر شبهه‌ها در عبارت زيبايى چنين بيان مى‌كند.