پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٩٧ - شرح و تفسير هر قدر در اين راه بكوشيد كم است!

عنده أو غفران سيّئة أحصتها كتبه و حفظتها رسله لكان قليلا فيما أرجو لكم من ثوابه و أخاف عليكم من عقابه).

در اينجا امام عليه السّلام براى بيان نهايت كوشش در مقام تضرّع و زارى در پيشگاه خدا سه تشبيه را بيان فرموده، نخست: ناله‌اى كه شتران به هنگام از دست دادن فرزندان خودسر مى‌دهند كه ناله‌اى است بسيار جانسوز و رقّت بار و هر شنونده‌اى را تحت تأثير خود قرار مى‌دهد.

تشبيه دوم: نوحه‌گرى كبوتران است. ديده‌ايم كبوتران هنگامى كه دور هم جمع مى‌شوند گويى به صورت دسته جمعى نوحه‌گرى دارند.

«ابن منظور» در «لسان العرب» مى‌نويسد: هديل (كه در جمله بالا آمده است) گاه به معنى صداى كبوتر و گاه به معنى جوجه آن آمده است، سپس از بعضى نقل مى‌كند كه اعراب چنين مى‌پندارند كه هديل جوجه كبوترى در عهد نوح عليه السّلام بوده كه تنها مى‌ماند و از شدّت تشنگى مى‌ميرد و از آن روز تمام كبوتران براى او نوحه‌گرى مى‌كنند.

تشبيه سوم: گريه و زارى راهبان و تاركان دنيا در ديرهايشان است كه در مراسم مختلف خود به صورت فردى يا دسته جمعى نوحه‌گرى مى‌كنند و چون رابطه خود را از دنيا بريده‌اند نوحه آنها سوز ديگرى دارد.

امام عليه السّلام تنها به نوحه‌گرى پر شور و گريه زارى به درگاه خدا قناعت نمى‌فرمايد بلكه با جمله‌ (خرجتم الى اللّه من الأموال و الاولاد) اشاره به بالاترين ايثار و فداكارى در اين راه كرده و مى‌فرمايد: اگر از تمام امكانات زندگى نيز در اين راه براى رسيدن به قرب خدا و ثواب و پاداش او و نجات از عذاب الهى، صرف نظر كنيد باز هم كم و ناچيز است.

دليل اين سخن كاملا روشن است، براى اين كه تمام عمر دنيا از آغاز تا پايان و تمام نعمتها و ثروتهاى مادى از ازل تا ابد در برابر عمر آخرت و مواهب و نعمتهاى آن جهان، لحظه‌اى زودگذر و نعمتى ناچيز و قطره‌اى در برابر دريا است و بديهى‌