فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٦٩ - مبحث دوم نگاهى به علل و عوامل خارجى مسأله

(أَشِدّٰاءُ عَلَى اَلْكُفّٰارِ رُحَمٰاءُ بَيْنَهُمْ)‌١ خشن و همراه با تهديد است لكن در ماهيت و واقع چيزى جز قانون گرايى و پايبندى به ضوابط قانونى نيست و شدت عمل در واقع به معنى جدى گرفتن قانون دفاع مشروع و غافل نماندن از توطئه‌هاى دشمن و بالاخره متعهد بودن نسبت به قانون الهى است كه هر فرد مسلمان بايد همواره بر اين صراط باشد.

٣. خشونت فرهنگى

برخى به استناد پاره‌اى از عملكردهاى تعصب‌آميز در جريان امر به معروف و نهى از منكر كه از اصول شناخته شده فرهنگى سياسى اسلام مى‌باشد، اجراى اين اصل را در نظام اسلامى نوعى خشونت فرهنگى تلقى كرده‌اند و چنين تصور كرده‌اند كه با اين نوع سياست فرهنگى، اصول اصل تساهل و تسامح در جامعه از ميان رفته و گروهى به استناد اصل امر به معروف و نهى از منكر در امور ديگران مداخله نموده و افراد را در اعمال آزاديهايى كه دارند تحت فشار قرار مى‌دهند و چنين عملى از يك سو، بروز يك عامل فشار قهرآميز را نشان مى‌دهد و از سوى ديگر آزاديها را از اشخاص سلب مى‌نمايد.

اصول بدبينى ناشى از اجراى اين اصل، حس اعتماد به ديگران را از ميان برده و افراد با سوء نظر، رفتار ديگران را تحليل و تفسير مى‌كنند و با استنتاج بدبينانه ديگران را متهم به اعمالى مى‌نمايند كه در حقيقت آنها چنين اعمالى را انجام نداده‌اند.

در اين تفسير از اصل فرهنگى سياسى امر به معروف و نهى از منكر، بدبينى، خشونت، فشار، قهر، مداخله، زورگويى، تجاوز به حريم خصوصى افراد و بالاخره سلب آزاديها به عنوان آثار مشهور عمل به اين اصل ديده شده است كه طبعاً چنين وضعيتى جامعه را به سمت خشونت و نوعى راديكاليزم مى‌كشاند.

از آنجا كه دامنه اجرايى اين اصل، اختصاص به مسائل فرهنگى و اخلاقى ندارد در تداوم مى‌تواند در عرصه‌هاى سياست، اقتصاد و مسائل ديگر اجتماعى نيز تأثير منفى

[١] . سوره فتح، آيه ٢٩.