فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٢٧ - طبقهبندى بازتابهاى انديشه دموكراسى غرب

غرب تلقى مى‌شود و به همين لحاظ بعد سياسى در حوزه بحث انديشه سياسى بيش از سابقه «بيت‌الحكمه» دوران عباسى، حائز اهميت و قابل نقد و بررسى است.

طبقه‌بندى بازتابهاى انديشه دموكراسى غرب

به همان اندازه كه استنتاج اثرگذارى انديشه سياسى غرب در زمينه دموكراسى در انديشه سياسى جهان اسلام معاصر آسان، شفاف و غير قابل تشكيك است برعكس، طبقه‌بندى بازتاب آن در انديشه معاصر جهان اسلام، دشوار و ابهام‌آميز و جاى گفتگو و جدل و مناقشه است و علت آن نيز چيزى جز دشوارى ارائه تعريف دقيق دموكراسى و مشخص نمودن عناصر اصلى و محورهاى اساسى آن نيست به طورى كه با هر تعريفى كه عناصر مشخصى را به عنوان اركان دموكراسى ارائه مى‌دهد مى‌توان طبقه‌بندى خاصى را طرح‌ريزى نمود.

طبقه‌بندى انديشه دموكراسى در جهان اسلام معاصر به صورت قبول يا رد دموكراسى انجام مى‌گيرد و از اين معيار سه طيف فكرى قابل تصوير است:

١. قبول مطلق دموكراسى غربى با تمام معيارها، اصول، مبانى، بازتابها و كارويژه‌هاى آن مانند آزادى، مساوات، عدالت، مشاركت سياسى، تكثرگرايى، نوگرايى، امكان انكار و گذر از اصول و روشهاى سنتى، سكولاريزم، تجديد نظر در هر نوع قانون حاكم، حق حاكميت مطلق ملت و ايجاد ابزارها و نهادهاى لازم براى هر كدام از اين عناصر و اصول ملحوظ در دموكراسى.

٢. نفى مطلق دموكراسى غرب به عنوان يك انديشه مغاير با اصول و مبانى اسلامى و پرهيز از بهره‌مندى از كار ويژه‌ها و ابزار مخصوص دموكراسى غرب مانند انتخابات، پارلمان و مدلهاى رژيم سياسى غرب.

٣. قبول و نفى نسبى و اتخاذ روش ميانه در رويارويى با انديشه دموكراسى غرب به دليل وجود تشابه بين آن و اصول و مبانى سياسى اسلام از يك سو و تفاوتهاى اصولى در برخى موارد از سوى ديگر.

در اين طبقه‌بندى، نكته روشن، تمايز بين آراء مختلفى است كه در برابر دموكراسى غرب ارائه مى‌شود و با واقعيتها نيز تطبيق مى‌كند و از سوى ديگر خود يك تقسيم‌بندى