فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٦٦ - مبحث دوم نگاهى به علل و عوامل خارجى مسأله

صلاحيتهاى لازم مى‌سپارند مورد نكوهش قرار داده است: «لن يفلح قوم و لو انسائهم» [١] جامعه‌اى كه زمام امورشان بدست زنان باشد هرگز روى رستگارى و موفقيت نمى‌بيند.

در اين حديث نبوى (ص) «زن» به عنوان عنصر احساسى و فاقد عقلانيت لازم كه در جامعه باز مانده از جاهليت عرب در جنس زن تبلور داشت به طور الگو گونه بيانگر نكوهش سپردن امور عمومى جامعه به دست كسانى است كه فاقد كارآمدى و اهليت لازم براى مديريت متناسب با شرايط عمومى جامعه مى‌باشد.

هدايت جامعه و زمام امور عمومى بايد به دست كسانى باشد كه در مديريتها بينش عقلانى و تعقل حاكم باشد و كسانى كه فاقد اين ويژگى هستند به پستهاى كليدى و قدرت راه نيابند امام على (ع) اين ويژگى را چنين بيان كرده است:

[٣] ">«كم من عقل اسير تحت هوى امير»

[٢] (چه بسيار تعقلها كه با هواى نفس زمامداران دفن مى‌گردند) در حقيقت جانبدارى صالحان و ناصالحان در جامعه اسلامى در انديش سياسى اسلام در موازنه قدرت جانب ضعيف، محروم، مظلوم را تقويت نموده و حرف اول را به آنها اختصاص داده است تا آنجا كه جايگاه ضعف، محروميت و مظلوميت را محكوم و مستضعفان را رو در روى اقويا قرار داده است:

«لن تقدس امة لا يؤخذ للضعيف فيها حقه من القوى غير متمتع»

٣. (هرگز امتى به مرحله كمال و قابل ستايش نمى‌رسد اگر در ميانشان حق ضعيف از قدرتمند پس گرفته نشود).

امام على (ع) كه اين سخن را از پيامبر (ص) نقل كرده است آن را با اين عبارت همراه ساخته كه پيامبر (ص) اين سخن را بارها بر زبان مى‌آورد و در موقعيتهاى مختلف بر آن تأكيد مى‌نمود [٤] .

---

[١] . مشابه اين حديث: سخن امام على (ع) در نهج البلاغه است:

«يأتى على الناس زمان... فعند ذلك يكون‌السلطان بمشورة النساء و امارة الصبيان»

كلمات قصار، ١٠٢.

[٢] . نهج‌البلاغه، كلمات قصار، ٢١١.

[٣] . حديث نبوى (نهج‌البلاغه، خ ٥٣، عهدنامه مالك اشتر، ص ٤٣٩، طبع دكتر صبحى صالح) كلمه «يتمتع» به دو صورت: متمتع و متبع نيز نقل شده است.

[٤] . همان.