٣. آياتى كه مدارا با مخالفان و حتى دشمنان را توصيه مى‌كند مانند: (لاٰ يَنْهٰاكُمُ اَللّٰهُ عَنِ اَلَّذِينَ لَمْ يُقٰاتِلُوكُمْ فِي اَلدِّينِ وَ لَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيٰارِكُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَ تُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ إِنَّ اَللّٰهَ يُحِبُّ اَلْمُقْسِطِينَ‌)٤ و بى‌گمان مفهوم اين آيه شامل روشهاى مختلف تساهل و تمساح نيز مى‌گردد.

٤. آياتى كه مخالفان را به همكارى و همفكرى دعوت مى‌كند: مانند: (قُلْ يٰا أَهْلَ اَلْكِتٰابِ تَعٰالَوْا إِلىٰ كَلِمَةٍ سَوٰاءٍ بَيْنَنٰا وَ بَيْنَكُمْ)‌ [٥] و (تَعٰاوَنُوا عَلَى اَلْبِرِّ وَ اَلتَّقْوىٰ)‌٦ كه شامل موافق و مخالف مى‌باشد.

٥. آياتى كه به نوعى ديدگاههاى مخالفان را ارج مى‌نهد: مانند (كُلُّ حِزْبٍ بِمٰا لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ‌) [٧] و (لَكُمْ دِينُكُمْ وَ لِيَ دِينِ)‌٨ و در اين ديدگاه به عقايد حق و باطل يكسان نگريسته مى‌شود كه صاحبان هر نوع معتقدات نسبت به عقايد خود خرسند مى‌باشند.

٦. آياتى كه به نوعى راههاى خداگرايى و خداپرستى را توسعه مى‌دهد: (وَ لِكُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّيهٰا) [٩] و (فَأَيْنَمٰا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اَللّٰهِ)‌ [١٠] و بدين ترتيب انحصارطلبى در خداجويى و تعصب‌ورزى در يك نوع را محكوم مى‌كند.

٧. آياتى كه قراردادها را راه‌حل نهايى اختلافات فكرى و يا عملى مى‌داند و معنى آن نوعى پذيرش مخالفان و شناسايى هر نوع نظر و عمل مخالف در چارچوب قراردادهاى دو يا چند جانبه مى‌باشد. مانند: (يٰا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ) [١١] و (فَأَتِمُّوا إِلَيْهِمْ عَهْدَهُمْ إِلىٰ مُدَّتِهِمْ‌) [١٢] و (فَمَا اِسْتَقٰامُوا لَكُمْ فَاسْتَقِيمُوا لَهُمْ‌) [١٣] .

٨. آياتى كه به طور اصولى، همزيستى و صلح و امنيت را اصل و راه‌حل عمومى مطرح مى‌سازد مانند: (وَ إِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهٰا) [١٤] و (اَلصُّلْحُ خَيْرٌ) [١٥] .

[١] . سوره بقره، آيه ٢٥٦.

[٢] . سوره غاشيه، آيه ٢٢.

[٣] . سوره يونس، آيه ٩٩.

[٤] . سوره ممتحنه، آيه ٨ و سوره نساء، آيه ٩٠.

[٥] . سوره آل عمران، آيه ٦٤.

[٦] . سوره مائده، آيه ٢.

[٧] . سوره روم، آيه ٣٢.

[٨] . سوره كافرون، آيه ٦.

[٩] . سوره بقره، آيه ١٤٨.

[١٠] . سوره بقره، آيه ١١٥.

[١١] . سوره مائده، آيه ١.

[١٢] . سوره توبه، آيه ٤.

[١٣] . سوره توبه، آيه ٧.

[١٤] . سوره انفال، آيه ٦١.

[١٥] . سوره نساء، آيه ١٢٨.