اعتقاد به حقانيت، ثبات، حمايت اصولى (تولى)، پايبندى عملى و وفادارى، نفى جز آن (تبرى)، مبارزه با عوامل تهديد كننده، داشتن نوعى تعصب هرچند منطقى، انطباق با اصول و موازين در همه عرصه‌ها و بالاخره اصولى ماندن و نوعى جزميت [١] .

در حالى كه تكثر گرايى و انديشه تساهل و تسامح با اين اصول ناسازگار و نافى حداكثر آنها مى‌باشد و اگر تضاد كامل بين بنيادگرايى و اين دو مقوله وجود نداشته باشد، حداقل اثبات يكى مستلزم نفى طرف مقابل مى‌باشد. بويژه در مرحله عمل يكديگر را دفع مى‌نمايند.

ترديدى نيست كه همه اصولى كه به عنوان پايه‌هاى اصلى بنيادگرايى آورديم بدون استثنا در اسلام ديده مى‌شود و آيات قرآن آكنده از اين اصول مى‌باشد:

آياتى چون: (إِنَّ اَلدِّينَ عِنْدَ اَللّ [٦] [٤] [٨] ;هِ اَلْإِسْلاٰمُ‌) [٢] و (مَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ اَلْإِسْلاٰمِ دِيناً فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ‌) [٣] و (فَمٰا ذٰا بَعْدَ اَلْحَقِّ إِلاَّ اَلضَّلاٰلُ)‌٤ اصل حقانيت اسلام و جزميت دينى اثبات آن را بيان مى‌دارد و آياتى چون: (يٰا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا آمِنُوا) [٥] و (وَ مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اَللّٰهِ)‌٦ (تِلْكَ حُدُودُ اَللّٰهِ فَلاٰ تَعْتَدُوهٰا) [٧] پايبندى و التزام عملى و لزوم وفادارى به اسلام را در عمل به روشنى بيان مى‌كند و آياتى چون: (وَ مَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ‌)٨ و (يُوٰادُّونَ مَنْ حَادَّ اَللّٰهَ وَ رَسُولَهُ)‌ [٩] برائت از دگر انديشان و مخالفان را تبيين مى‌كند و آياتى چون: (فَقٰاتِلُوا أَئِمَّةَ اَلْكُفْرِ) [١٠] و (وَ اُقْتُلُوهُمْ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ)‌ [١١] مبارزه با عوامل تهديد كننده را شرح مى‌دهد و آيات امر به معروف و نهى از منكر حكايت از درگيرى مستمر با آنان كه اصول را رعايت نمى‌كنند دارد و آياتى چون: (وَ لْيَجِدُوا فِيكُمْ غِلْظَةً‌) [١٢] و نظاير آن نشانه‌هايى از نوعى تعصب دينى را

[١] . در دنباله همين بحث به يكايك اين اصول خواهيم پرداخت.

[٢] . سوره آل عمران، آيه ١٩.

[٣] . سوره آل عمران، آيه ٨٥.

[٤] . سوره يونس، آيه ٣٢.

[٥] . سوره نساء، آيه ١٣٦.

[٦] و ٧. سوره بقره، آيه ٢٢٩.

[٧]

[٨] . سوره مائده، آيه ٥١.

[٩] . سوره مجادله، آيه ٢٢.

[١٠] . سوره توبه، آيه ١٢.

[١١] . سوره نساء، آيه ٨٩.

[١٢] . سوره توبه، آيه ١٢٣.