فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٣٥٦ - امتداد انديشه سياسى امام (ره)

ندارد [١] بسى مفهومى فراتر از معنى مطلقه را متبادر مى‌سازد همچنين تعبير به همه اختيارات امام در جمله: «فى عصر غيبه ولى الامر و سلطان العصر (عج) يقوم نوابه العامه و هم الفقهاء الجامعون لشرائط الفتوى و القضاء مقامه فى اجراء السياسات و سائر ما للامام (ع) الا البدئه بالجهاد» [٢]

در تحرير الوسيله چيزى جز عبارت اخراى ولايت مطلقه نيست.

بر همين روال تعبيرها در كتاب «البيع» نشان از آن دارد كه همه اختيارات حكومتى نبى (ص) و امام (ع) به فقيه جامع الشرايط در زمان غيبت تفويض گرديده است و تفاوتى در هيچ كدام از سه مرحله ولايت حكومتى وجود ندارد. [٣]

امتداد انديشه سياسى امام (ره)

آنچه تاكنون تحت عنوان تحول انديشه سياسى امام (ره) مورد بحث قرار گرفت در رابطه با گذشته نظريه امام (ره) بود، اينك بايد ديد امتداد اين انديشه مى‌تواند تا كجا پيش برود.

امتداد انديشه سياسى امام (ره) در زمينه مبناى ولايت مطلقه فقيه مى‌تواند چشم‌انداز جامعه ولايى به معنى خاص را در منظر سياسى تصوير نمايد. منظور از جامعه ولايى در برابر جامعه مدنى آن است كه حدود آزاديهاى فردى به صفر برسد و تعيين همه كنشها و اعمال فردى و اجتماعى در حوزه ولايت فقيه متمركز گردد. به طورى كه افراد در اين جامعه جز در شعاع مشروعيت و اوامر ولايت هيچ گونه عمل و رفتارى را از خود نشان ندهند و همه تابع فرامين ولايت در همه امور ريز و درشت باشند و جز با اجازه مقام ولايت حتى نفسى نكشند و از فرط خستگى كار، لحظه‌اى نياسايند.

تذكر اين نكته ضرورى است كه تصور جامعه ولايى به اين معنى چنان نيست كه از طريق اجبار و نفى آزاديهاى فردى و اجتماعى بر مردم تحميل گردد بلكه روى ديگر مسأله آن است كه مردم در جامعه ولايى به آن درجه از ديندارى برسند كه حتى مباحات

[١] . همان، ص ٥٤.

[٢] . رك: امام خمينى (ره)، تحريرالوسيله، ج ١، ص ٤٨٢.

[٣] . رك: امام خمينى (ره)، كتاب‌البيع، ج ٢، ص ٤٩٦-٤٩٧.