فقها نيز خود، اين شيوه را در برخى از موارد بكار گرفته‌اند و نصوص اسلامى را به قضاياى خارجى اختصاص داده و برخى از احكام را موردى و زمانى تلقى نموده‌اند مانند بخششهاى ويژه پيامبر (ص) در غزوات از قبيل پرداخت يكصد شتر ممتاز به ابوسفيان از محل غنايم كه از نظر مقررات عادى استحقاق آن را نداشته است و يا بسيارى از احكام «عبد» و «امه» كه بر مقابله به مثل با دشمن حمل گرديده است و حتى برخى از آنان احكام مرتد را نيز مخصوص به زمان بعثت دانسته و آن را رنگ سياسى داده و ارتداد را در قالب يك عمل توطئه‌آميز سياسى براى انديشه براندازى حمل نموده‌اند. [١]

در باور اين گروه از متفكران مسلمان، ايمان و اعتقاد جازم دينى هرگز مانع از فهم جديد و استنباط نو به تناسب عقل سيال و علم در حال پيشرفت نمى‌گردد بلكه مؤمن با دو بال عقل و دين يا علم و دين، آفاق جديدى از زندگى را كشف مى‌كند كه زندگى را بر او خوشتر و وجدان دينى او را راحتتر مى‌گرداند. چنين ديندارى همواره به راهنمايى دين پيشاپيش زمان جلو مى‌رود و هر پيشرفتى انكشاف جديد دينى و فهم نو مذهبى را براى او به ارمغان مى‌آورد.

در نگاه هرمنوتيك به اسلام و قرآن همه مقوله‌هاى دينى چون خدا، نبوت، آخرت، عدالت، تكاليف بندگى خدا، روابط بين انسان و خدا و احكام فقهى با معانى جديد متناسب با شرايط موجود و عينى زندگى خود انسان تفسير مى‌شوند.

فهم دينى از خدا ديگر در قالب سلطان قهار و جبار و متكبر، مفهوم خودكامه ندارد.

اين شرايط سياسى عصر نزول بود كه ايجاب مى‌كرد خدا چنين توصيفى داشته باشد تا مردم مقهورِ خدايان زمينى، خداى آسمانها را قاهرتر، جبارتر و متكبرتر از آنان بدانند.

فهم جديد از خدا بايد در رابطه با افقهاى بيكران علم كه هر روز گوشه‌اى از جهان پهناور را آشكار مى‌سازد استنباط گردد و الگوى تدبير و حكومت با مفاهيم جديد باشد.

امروز عدالت، ديگر در چارچوب تقسيم برابر بيت‌المال محصور نيست. ابعاد گسترده عدالت شامل ريزترين مسائل حقوق بشر مى‌گردد كه بايد با استنطاق نصوص

[١] . اين نظريه را نويسنده و متفكر معاصرِ محمد غزالى، در كتاب ازمة الشورى آورده است.