والاى آنان سامان گرفته است. مطالعه خدمات متقابل اسلام و ايران [١] بيانگر ابعاد وسيع نقش ايرانيان حقيقت‌طلب در قبول مسؤوليت و پيشگامى در نشر اسلام ناب مى‌باشد.

در مباحث آينده تحت عنوان ناسيوناليزم ايرانى در اين مقوله سخن خواهيم گفت.

اسلام به عنوان يك ايدئولوژى فراتر از زبان

مخالفان ناسيوناليزم عربى براى زدودن عنصر عربى از اسلام ناب صيغه ايدئولوژيك اسلام را به گونه شفاف مورد تأكيد قرار مى‌دهند كه مى‌تواند در قالب هر نوع زبان قرار گيرد همچنانكه هر نژاد و قومى ممكن است آن را پذيرا باشد.

ماركسيسم به عنوان يك ايدئولوژى هرچند توسط ماركس و انگلس، تدوين يافت لكن هيچ‌گاه در حصار زبان آن دو محصور نماند و نيز با وجود به حاكميت رسيدن آن در اتحاد جماهير شوروى سابق، مع الوصف هرگز در چارچوب زبان روسى محصور نشد و ملتهاى مختلف با زبانهاى متفاوت از طريق ترجمه با اين ايدئولوژى آشنا شدند هرچند كه با زبانهاى آلمانى - انگليسى و روسى آشنا نبودند. [٢]

اسلام در قالب وحى (قرآن) و سنت و پيروان اوليه هرچند با زبان عربى آميخته بود لكن از همان ابتدا ماهيتى جداگانه و فرا زبانى داشت. در تاريخ ملتهايى به اسلام گرويدند كه هيچ‌گاه زبان عربى را فرا نگرفتند و با وجود اشباع از تعاليم اسلامى با زبان عربى فقط به مقدار قرائت قرآن و اداى فرايضى كه مى‌بايست به زبان عربى بجا آورده شود آشنا شدند. هم‌اكنون صدها ميليون مسلمان در سراسر اروپا و آمريكا، هند، پاكستان، بنگلادش، اندونزى، مالزى، تركيه، نيجريه و ايران از چنين وضعيتى برخوردار مى‌باشند.

[١] . اين عنوان برگرفته از نام كتاب معروف استاد شهيد مطهرى (ره) (خدمات متقابل ايران و اسلام) است كه‌به صورت مشروح ابعاد مختلف خدمات ايرانيان به اسلام را به تصوير كشيده است.

[٢] . تشبيه و مقايسه اسلام با ماركسيسم در فرا زبانى بنابر توضيحى كه در پاراگراف بعدى داده شده اندكى اغراق آميز است. تأثير زبان عربى در برخى از فرايض عبادى انكارناپذير مى‌باشد لكن اين مقدار تأثير چيزى را به عنوان ناسيوناليزم عربى به اثبات نمى‌رساند.