فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٦ - مشخصات كلى يك انديشه سياسى

داد. هر چند اين نوع توسعه در منطق حاكم بر انديشه سياسى در حوزه اسلام در يك نگاه دقيقتر خالى از اشكال نيست و در حقيقت تنها منطق حاكم بر انديشه‌اى كه به اسلام نسبت داده مى‌شود منطق نص، كتاب و سنت مى‌باشد و هر نوع انديشه سياسى بر اساس مبنا و معرفت عقلانى يا تجربى و يا فلسفى را مادام كه به كتاب و سنت ارجاع و مستند نشود اسلامى نمى‌توان دانست لكن از آنجا كه حوزه بحث ما در اسلام معاصر اعم از اسلام به معنى كتاب، سنت و اسلام به معنى آنچه كه يك مسلمان برداشت مى‌كند مى‌باشد لذا مى‌توانيم تعميم در منطق حاكم را در اين حوزه بحث بپذيريم.

مشخصات كلى يك انديشه سياسى

با توجه به ديدگاهها و تعاريف مختلف در مورد انديشه سياسى مى‌توان شاخصهاى اصلى يك انديشه سياسى را در عناصر زير خلاصه نمود:

١. يك انديشه سياسى بايد جامع‌نگر بوده و مسائل مربوط به انسان و جامعه را يكجا مورد نظر قرار دهد.

انديشه سياسى ممكن است در مورد جهان‌بينى و ايدئولوژى مبنا و ديدگاه خاصى را منظور ننمايد لكن منهاى انسان و جامعه هرگز انديشه سياسى نمى‌تواند شكل بگيرد.

٢. انديشه سياسى بايد در زمينه عناصر و مفاهيم اصلى سياست مانند آزادى، عدالت، ساختار دولت و قدرت سياسى ديدگاههاى مشخصى داشته و رابطه منطقى بين اين مؤلفه‌ها را سامان دهد.

٣. نوع حاكميت دولت و مبناى قدرت در نظام سياسى مطلوب محورى‌ترين مسأله يك انديشه سياسى است.

٤. تبيين مشروعيت نظام سياسى مطلوب بايد به گونه‌اى متناسب با ساير نقطه‌نظرها و مؤلفه‌هاى ديگر در يك انديشه سياسى به طور مشخص ارائه شود. پرواضح است كه