فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٨٧ - پيچيدگى شخصيت ابنتيميه

گورستان تاريخ نبش قبر گرديد و غوغاى جديد را به پاساخت و سياست جديدى را پى افكند و جهان اسلام را دچار فاصله‌اى عميق كرد.

پيچيدگى شخصيت ابن‌تيميه

بسيارى شخصيت ابن‌تيميه را با آراء كلامى و فقهى او مى‌شناسند و جرأت و جسارت او را در برابر آراء و افكار زمانش دليل بر شهامت و استقلال فكرى و اجتهاد آزاد او مى‌شمارند لكن در شناخت شخصيت وى رابطه آراء او با اوضاع زمانش را ناديده مى‌گيرند، رابطه‌اى كه بيانگر نوعى واكنش طبيعى و يا تلاش در ساماندهى اوضاع آشفته عصر ابن تيميه مى‌باشد.

در واقع اين شرايط خاص زمان ابن تيميه است كه از وى خطيبى پرخاشگر و مجاهدى سلاح به دست و فقيهى سنت شكن و مردم ستيز بوجود آورده است و شخصيت وى نمادى از اين بازتابها در برابر شرايط زمان و مكان او به شمار مى‌رود.

او در جوانى شاهد جنگهاى صليبى و حتى فروخته شدن مردان و زنان مسلمان آزاده به مسيحيان صليبى بوده و چندين حمله فراگير غازان خان و ديگر ايلخانان مغول را به قلمرو شام به چشم ديده است و يكبار در سال (٦٩٩) چون سفيرى مردمى، هوشمندانه حمله مغولان به شام را در غياب فرماندهان نظامى اين سامان خنثى نموده و يكبار ديگر به سال (٧٠٢) بنا به روايت تاريخ سلاح به دست در كنار سربازان شامى با مغولان جنگيده است.

به روايت ابن كثير، سلطان ناصر فرمانرواى مصر و شام اين موضع‌گيرى را از جانب دانشمند جوانى چون ابن تيميه پاس مى‌داشت. زيرا خطابه‌هاى آتشين ابن تيميه در برانگيختن عامه مردم و فرماندهان نظامى براى مقاومت در برابر تهاجم مغولان بسيار مؤثر بوده است. او حتى توانست سلطان از جبهه هزيمت نموده را به مقاومت دوباره وادار سازد.

نكته مهم، ولى كاملاً مبهم در اين ميان، انگيزه ابن تيميه در جانبدارى از يكى از دو جبهه‌اى است كه هر دو فرمانرواى آن مدعى اسلام بوده و هر دو جبهه مشاوران فقيه و قضات وابسته به مذاهب چهارگانه اهل سنت در اختيار داشته‌اند و نيز در دو سوى اين