فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٧١ - مبحث دوم نگاهى به علل و عوامل خارجى مسأله
انديشه راديكاليزم فرهنگى و خشونت ارزشى سر انجام با تأثير سياسى گستردهاى كه دارد همه نهادهاى جامعه را تحت نظارت و فشار خود قرار مىدهد و نوعى خفقان و نظام بسته و توأم با خشونت و تعصب را به ارمغان مىآورد.
هر چند اين نوع برداشت خشونتآميز از اصل امر به معروف و نهى از منكر را ما از زبان مخالفان بازگو كرديم لكن هستند از علاقمندان افراطى اصولگرا كه با تفسيرهاى تندى كه از امر به معروف نهى از منكر ارائه مىدهند، زمينه چنين برداشتهاى نادرستى را از اسلام فقاهتى فراهم مىآورند.
در روزگار ما پديده طالبان در افغانستان با انديشههاى تنگ نظرانه زمينههاى لازم براى برداشت نوعى تروريزم از اصولگرايى را عملاً بوجود آورد و بهانههاى مساعدى براى امكان توجيه منفى از اسلام فراهم نمود.
به نظر مىرسد اشتباه دو جانبهاى در تفسير اصل امر به معروف و نهى از منكر، رخ داده است و از يك سو تند روى برخى از موافقان و علاقمندان به حاكميت ارزشهاى اسلامى كه تصور اتهام خشونت گرايى اسلام را بر انگيخته است با روح و اهداف فرضيه امر به معروف و نهى از منكر كه به منظور نفى عوامل فشار و حمايت از آزاديها مشروعيت يافته است منافات دارد. بى گمان خلافكاران اعم از تاركان وظيفه و عاملان جرايم و مفاسد، جوّ نامساعدى در جامعه بوجود مىآورند كه فضاى جامعه را آلوده و زمينه رشد مفاسد و احساس بى مسؤوليتى را تشويق مىكنند و از قشر آسيبپذير، آزادى عمل و رعايت مسؤوليتها و اجتناب از مفاسد را مىستانند. در حقيقت اين دو گروه هستند كه عاملان فشارند و وسيله آلودگى محيط زيست جامعه و مانع رشد و تعالى ديگران محسوب مىشوند و همين دو گروهند كه سرسختانه با هر نوع امر به معروف و نهى از منكر حتى با شيوههاى مسالمتآميز آن مخالفت و خصومت مىورزند و از حركت جامعه به سوى پاكى و تقوا سخت هراسناكند و محيط سالمى كه در آن مسؤوليت و فساد گريزى حاكم باشد براى آنان غير قابل تحمل مىباشد.
بدين ترتيب مخالفان طرح سالم سازى جامعه از طريق نظارت عمومى (امر به معروف و نهى از منكر) هر چند خود مسؤوليت گريز و مشوق فساد و خلافكارى نباشند لكن با مخالفت خود نسبت به نظارت عمومى زمينه را براى مسؤوليت گريزى و