عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٣٧ - شروط ذكر

ذكر شود كه چون دل به شهوات آكنده بود، ذكر از وى ممكن نشود و در وى اثر نكند.

و مقصود از حج كه زيارت خانه خداست، ذكر خداوند خانه است و تهييج شوق به لقاى وى.

پس سر و لباب همه عبادات ذكر است، بلكه اصل مسلمانى كلمه «لا إله إلا الله» است و اين عين ذكر است و همه عبادات ديگر تأكيد اين ذكر است.

و ياد كردن حق تعالى تو را ثمره ذكر توست و چه ثمره‌اى بزرگ‌تر از اين؟ و براى اين گفت:

[فاذكروني أذكركم‌][١].

پس مرا ياد كنيد تا شما را ياد كنم.

و اين يادكردن بر دوام مى‌بايد و اگر بر دوام نبود در بيش‌تر احوال در فلاح بسته است و براى اين گفت:

[و اذكروا الله كثيرا لعلكم تفلحون‌][٢].

و خدا را بسيار ياد كنيد تا رستگار شويد.

شروط ذكر

اهل سلوك ارزش بسيارى براى ذكر قايل شده‌اند و براى آن شروط بسيارى بيان كرده‌اند و اين دليل اهميت دادن به اين موضوع است كه از بهترين راه‌هاى تأثير در قواى فكرى و عقلى و تلقين به نفس و ذهنى ساختن و ايجاد ملكه توجه كامل‌

[١] -بقره( ٢): ١٥٢.

[٢] -جمعه( ٦٢): ١٠.