عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٣٥٨ - ٨ - ديندارى، دفع ضرر محتمل

٧- ديندارى، موجب شكر نعمت‌

شكر منعم واجب است، يعنى به هر شخصى كه احسانى شود، بر او لازم است كه از نيكوكار تشكر و سپاس‌گزارى نمايد، اين امر مقتضاى آدميت است و حتى بعضى از حيوانات به منعم وفا دارند، با قبول اين اصل، آدميان كه از نعمت‌هاى بى‌حد و حصر خداوند برخوردارند و مى‌دانند اين نعمت‌هاى بى‌پايان كه برون از حد وصف و قياس‌اند و از ناحيه منعمى غير از افراد عادى و جز عناصر خاكى و عوامل مادى است، بايد به شكرگزارى او اهتمام ورزند و در مقام اتيان اين فريضه و اجراى اين تكليف واجب، منعم خود را بشناسد و چون منعمى جز حق پيدا نمى‌كند، ناچار از حركت به سوى خدا و معرفت نسبت به اوست و اين معنى، همان دين و ديندارى است.

٨- ديندارى، دفع ضرر محتمل‌

دفع ضرر محتمل لازم است؛ در دنيا دو گروه در برابر يكديگر قرار گرفته‌اند، موحدين و كفار. موحدان به خدا و نشئه ماوراء و روز جزا ايمان دارند و براى اعمال خوب و بد پاداش قائلند. كفار فقط به ماديات قائلند. به جز دنيا عقيده به چيز ديگر ندارند، نيكان عالم و در رأس همه آن‌ها انبياى الهى كفار را از هول و هراس قيامت، از شراره آتش جهنم و از آن روز وانفسا برحذر داشته و گفته‌اند: براى بدكاران و كافران و فاجران و منافقان در آخرت عذاب دردناك پايدار خواهد بود.

حداقل اثر گفتار پيامبران وهاديان انسان به صراط مستقيم آن است كه كفار و منافقان احتمال عذاب و احتمال صدق گفتار پيامبران و سالكان راه را مى‌دهند و روى اين احتمال دفع ضرر محتمل واجب است و اين وجوب هم عقلى است و با