عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٢٠١ - نظر اول دقت قبل از عمل

عبارت است از: دقت قبل از عمل و توجه به اصل عمل.

نظر اول: دقت قبل از عمل‌

اما دقت قبل از عمل به اين است كه بنگرد و ببيند كه عملى كه از او سرمى‌زند و دل و نيتش به خاطر آن تحريك شده و پر از شوق گرديده، آيا فقط به خاطر خداست يا براى خوش‌آمد هواى نفس و پيروى از شيطان است.

در اينجا بايد در اجراى عمل عجله نكند، تا علت انجام عمل با كمك نور حق براى او كشف شود؛ اگر معلوم شد علت تحريك نفس به عمل عشق خداست و آدمى نظرى جز جلب نظر او ندارد انجام دهد و اگر علت تحريك غير خداست، جدا در انجام عمل از خداوند حاضر و ناظر و پروردگار مراقب خجالت بكشد و انجام و عمل را رها كرده و نفس را به رغبت عملى كه براى خدا نيست ملامت كند!!

به نفس هشدار دهد: چرا مى‌خواهى عملى را انجام دهى كه مورد توجه دوست نيست و عاقبتى جز افتضاح و رسوايى ندارد؟

در خبر آمده: براى تمام حركات انسان اگرچه خيلى كوچك باشد سه پرونده باز مى‌كنند و يا سه نوع سؤال از انسان مى‌كنند: عمل را براى چه انجام دادى؟

و چگونه انجام دادى؟ و براى كه انجام دادى؟

آرى، از او مى‌پرسند كه انجام عمل بر تو لازم بود كه به امر مولايت باشد، آيا به همين خاطر براى عمل برخاستى، يا ميل و همتت به عمل به خاطر شهوت و هوى بود؟ و اين عمل را با كمك نور معرفت و علم انجام دادى يا از روى جهل و ظن؟

و در مرحله سوم سؤال مى‌كنند: اين كار را خالص براى حق انجام دادى كه به قول خود كه بارها گفتى «لا إله إلا الله» وفا كرده باشى پس اجر و مزدت برعهده او لازم باشد، يا براى خوش آمدن مردم تا اجرت را از آنان بگيرى، يا براى رسيدن به مال و منال دنيا تا نصيبى كه در دنيا به تو داده شد مزد عملت حساب شود؟!