عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٣٩٩ - توحيد نظرى
خصوصيات اسلام
مهمترين مسئلهاى كه به عنوان پايه و ريشه در اسلام مطرح است، مسئله توحيد در دو مرحله نظرى و عملى است.
به عبارت ديگر اعتقاد به وحدانيت حق و اجراى هر برنامه فقط به عشق او و براى او، مهمترين اصل اسلامى است.
اين را هم بايد دانست كه تكيه آيات و روايات بر توحيد عملى است، يعنى هر كارى را فقط به منظور جلب رضايت دوست انجام دادن، چون گذرگاه بسيار سخت توحيد در اين مرحله است.
توحيد نظرى
توجه دادن مردم به توحيد نظرى براى انبيا كار مشكلى نبوده، نفى شرك از چهره پاك توحيد نظرى امرى سهل وآسان بوده، انبيا از طريق مايه فطرى ذات بشر و ارائه استدلال و برهان و حجتهاى قوى در برابر عقل، انسان را به توحيد نظرى رهنمون مىشدند، ولى پا برجا كردن توحيد عملى براى انبيا مشقت فراوان داشت.
اصلاح نفوس، وسلامت خانواده و جامعه و ايجاد صلاح و سداد و به وجود آوردن نظم و درستى، فقط در سايه توحيد عملى ميسر بود و بشر را در اين محور قرار دادن كار سادهاى نبود!!
گها و نزاعها و درگيرىهايى كه بشر با انبيا و اهل حق داشت، در همين نقطه بود!!
در مسئله توحيد نظرى بايد گفت: اسلام، اين دين استوار و اين حجت قوى حق