عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٢١٧ - ديدگاه روايت به مراقبان و محاسبان

آن را بجاى آر، اگر گمراهى بود از آن دست بردار.

وفى الخبر، ينبغى أن يكون للعاقل أربع ساعات: ساعة يحاسب فيها نفسه‌[١].

در خبر آمده كه عاقل بايد داراى چهار ساعت باشد: يكى از آن‌ها ساعتى است كه در آن بايد به حساب خويش برسد.

عن ميمون بن مهران أنه قال: لا يكون العبد من المتقين حتى يحاسب نفسه أتم من محاسبة شريكه، والشريكان إنما يتحاسبان بعد العمل‌[٢].

ميمون بن مهران [ظاهرا از نبى اكرم ٦‌] نقل مى‌كند كه حضرت فرمود: عبد از گروه پرهيزكاران نيست مگر به حساب نفس برسد، آن‌هم كامل‌تر از كسى كه به حساب شريكش مى‌رسد، كه دو شريك به طور طبيعى به حساب خود بعد از عمل مى‌رسند. (اما عبد با تقوا قبل از عمل به حساب خود رسيده و بعد از عمل هم در حساب و در نگرانى است).

عن الصادق ٧: أقصر نفسك عما يضرها من قبل أن تفارقك، واسع فى فكاكها كما تسعى فى طلب معيشتك فإن نفسك رهينة بعملك‌[٣].

امام صادق ٧ فرمود: جلوى نفس را قبل از جدايى از بدن، از آنچه برايش زيان‌بار است بگير و در آزادى آن هم‌چنان كه براى معيشت فعاليت مى‌كنى بكوش، كه نفست در گرو عمل تو است.

با توجه به اين آيات و روايات، خردمندان به نفس مهلت گناه نمى‌دادند و نيز نمى‌گذاشتند خيرى گرچه كوچك باشد از دست نفس برود! و اينك:

[١] -محجة البيضاء: ٨/ ١٦٥، كتاب المراقبة والمحاسبة.

[٢] -محجة البيضاء: ٨/ ١٦٥، كتاب المراقبة والمحاسبة.

[٣] -الكافى: ٢/ ٤٥٥، باب محاسبة العمل، حديث ٨؛ محجة البيضاء: ٨/ ١٦٦، كتاب المراقبة والمحاسبة.