عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٢٤١ - آراى ملا صدرا در مسئله نفس

نفس [طغيان گرش‌]، كشتن برادرش را در نظرش سهل و آسان جلوه داد، پس او را كشت و از زيانكاران شد.

پبامبر بزرگ ٦ فرمود:

ما عبد تحت السماء اله أبغض إلى الله تعالى من الهوى‌[١]، ثم تلا [أ رأيت من اتخذ إلهه هواه‌][٢]

. معبودى در زمين نزد خدا مبغوض‌تر از هوى نبوده، سپس اين آيه را تلاوت كرد: آيا كسى كه هواى [نفسش‌] را معبود خود گرفته ديدى؟

٦- كسى كه موقعيت نفس را شناخت، با تدبير نسبت به او كيفيت و كارگردانيش را نيز خواهد شناخت و كسى كه نفس و جنودش را به نيكوترين وجه كارگردانى كند، نسبت به اوضاع زندگى و مسئله حكومت نيكو كارگردانى بود. اين زمان است كه مستحق مقام خلافة اللهى در زمين مى‌گردد، آن خلافتى كه بارها در قرآن مجيد به آن اشاره شده است.

٧- هركس نفس را بشناسد، عيبى را در كسى نمى‌بيند مگر آن را در نفس خود ببيند، يا به صورت آشكار، يا به صورت مايه پنهان، مانند آتش در سنگ و وقتى عين عيبى كه در ديگرى است در خود ديد، از غيبت، عيب‌جويى، طعنه زدن، خود ديدن، فخر فروشى پرهيز خواهد كرد و كسى كه نفس خود را معيب ديد، سزاوار است بجاى عيب‌جويى از ديگران، در مقام اصلاح خود برآيد، چنانچه رسول اسلام ٦ فرمود:

[١] -تفسير القرطبى: ١٦/ ١٦٧.

[٢] -فرقان( ٢٥): ٤٣.