عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ١١٢ - معنى كبر

و نظر و تأمل كردن در كارها تأنى كردن در عمل است به اناءت و اتباع آن.

اما توقف ضد آن تعسف است شيخ ما رحمة الله عليه گفت: ميان توقف و تأنى فرق است.

توقف آن باشد كه پيش از آن كه در كارى شروع كنى، رشد كار معلوم كنى.

و تأنى آن بود كه بعد از آن كه در كار شروع كنى، حق هر جزوى از اجزاى آن كار بگزارى و مقدمات اناءت ذكر خطرها است كه مردم را در كارها فرا پيش آيد، از انواع آفات و مخاوف و تذكر آنچه در تثبت است و فكر سلامتى و آنچه در تعسف و استعجال است از ندامت و ملامت.

معنى كبر

اما كبر: بدان كه كبر، خاطرى است كه در ترفع نفس و تعظيم او و تكبر در پى آن خاطر رفتن است و تواضع خاطرى است در فروتن قدر نفس و حقير داشتن او و تواضع پيروى كردن آن خاطر كردن است و هر يكى را از اين عامى هست و خاصى:

اما تواضع عامى آن است كه به ملبس و مسكن و مركب دون‌قدر و كفايت خود كند و تكبر در مقابله آن، آن كه در اين اشيا ترفع ورزد.

و تواضع خاصى آن است كه نفس را رام كند بر آن كه حق از همه‌كس قبول كند، وضيع و شريف و صغير و كبير و تكبر در مقابله آن، اين ترفع كند و آن معصيت محض است و خطيئتى عظيم.

پس حصن تواضع عامى آن است كه ابتدا و انتهاى خويش ياد كنى و حالى كه در آنى از انواع آفات و اقذار تذكر فرمايى. چنان كه گفته‌اند: