عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٢٩٢ - عقل و فكر در قرآن

فكذبنا و قلنا ما نزل الله من شي‌ء إن أنتم إلا في ضلال كبير\* و قالوا لو كنا نسمع أو نعقل ما كنا في أصحاب السعير\* فاعترفوا بذنبهم فسحقا لأصحاب السعير][١].

هرگاه گروهى در آن افكنده شوند، نگهبانانش از آنان مى‌پرسند: آيا شما را بيم‌دهنده‌اى نيامد؟\* مى‌گويند: چرا، بيم‌دهنده آمد، ولى او را انكار كرديم و گفتيم: خدا هيچ چيز نازل نكرده است؛ شما بيم‌دهندگان جز در گمراهى بزرگى نيستيد؛\* و مى‌گويند: اگر ما [دعوت سعادت‌بخش آنان را] شنيده بوديم، يا [در حقايقى كه براى ما آوردند] تعقل كرده بوديم، در ميان [آتش‌] اهل آتش سوزان نبوديم.\* پس به گناه خود اعتراف مى‌كنند و مرگ و دورى از رحمت بر اهل آتش سوزان باد.

آيات ياد شده نشان مى‌دهد كه انسان، لايق درك امور معنوى و مسائل انسانى است و به خصوص با نيروى با عظمت عقل خود مى‌تواند معانى بلند و آسمانى مهم‌ترين كتاب هدايت و علمى آفرينش يعنى قرآن مجيد را درك كرده و از اين طريق، سعادت دنيا و آخرت خود را تأمين نمايد؛ آرى، اين است ارزش عقل.

در برخى از آيات به قدرت با عظمت عقل در جهت درك حقايق عالم خلقت اشاره شده كه عقل رابط بين انسان و هستى است و آدمى به وسيله اين چراغ پرفروغ مى‌تواند عالم و اجزاء و عناصرش را بشناسد و از اين راه، خدا را يافته به درك عظمت بى‌نهايت در بى‌نهايت او نايل گردد.

[إن في خلق السماوات و الأرض و اختلاف الليل و النهار و الفلك التي تجري في البحر بما ينفع الناس و ما أنزل الله من السماء من ماء فأحيا به الأرض بعد

[١] -ملك( ٦٧): ٨- ١١.