عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٢٣ - مراتب ايمان

اين چنين مقرر فرموده و در قرآن با دليل ثابت و به نحو واضح بيان نموده و آيات كتاب بر اين مسئله گواه و به آن دعوت كرده است.

گفتم: فدايت گردم برايم شرح بده تا بفهمم. فرمود: ايمان مراتبى دارد: ايمان تام و تمام، ايمان ناقص، ايمان در حد رجحان و فزاينده.

گفتم: ايمان شكل كاملى دارد و كم و بيش مى‌شود؟ فرمود: آرى.

گفتم: چگونه؟ فرمود: زيرا خداى تبارك و تعالى ايمان را بر همه اعضاى تن آدميزاد واجب كرده و بر آن‌ها پخش و تفريق نموده، يعنى: هيچ عضوى نيست مگر اين كه بر آن وظيفه ايمانى گماشته است، غير از آنچه بر عضو ديگر فرض است.

از جمله قلب است كه انسان به وسيله آن خردمندى دارد و مى‌فهمد و مى‌داند و فرمانده تن است و هيچ عضوى جز به رأى و فرمان او كار نكند.

از جمله دو چشم است كه با آن‌ها ببيند و دو گوش است كه با آن‌ها بشنود و دو دست است كه با آن‌ها بكوبد و دو پاست كه با آن‌ها راه رود و قوه شهوت است كه با آن آميزش جنسى دارد و زبان است كه با آن سخن گويد و سر است كه روى انسان و وجهه‌اش در آن قرار دارد و عضوى از اين اعضا نيست جز آن كه يك وظيفه ايمانى دارد، غير آنچه عضو ديگر دارد و اين برنامه را خداى بزرگ مقرر فرموده و قرآن به آن گويا و گواه است.

بر دل واجب است غير آنچه بر دو گوش فرض شده، بر دو گوش غير آنچه بر دو چشم و بر دو چشم جز آنچه بر زبان و بر زبان غير آنچه بر دو دست و بر دو دست جز آنچه بر دو پا و بر دو پا غير آنچه بر شهوت و بر شهوت جز آنچه بر روى.