عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٢٤٩ - جهل نسبت به نفس، بزرگترين خطر

و واقعيت‌ها خداوندى خواهد شد و تمام اعضا و جوارح در طريق انجام عمل صالح و كردار پسنديده خواهند افتاد؛ زيرا اعضا و جوارح به منزله ابزار نفس‌اند و نفس چون آراسته به پاكى‌ها باشد، اعضا و جوارح را با پاكى‌ها تغذيه مى‌كند، اما اگر منبع رذايل شود، تمام اجزاء وجود انسان از آن رذايل و ناپاكى‌ها تغذيه كرده و در نتيجه از انسان موجودى بدتر از حيوانات خواهد ساخت و اين دو مرحله، يعنى مهذب بودن نفس، يا ناپاكى و آلودگى آن، فرع شناخت نفس يا جهل به آن است و با توجه به تأثيراتى كه جسم و نفس بر يكديگر دارند ببينيد، جهل به نفس و قواعدى كه تزكيه و تهذيب نفس برعهده آن‌هاست، چه منبعى براى خطر و خسارت است!!

نفس ما موجود عجيبى است و به فرموده امام عارفان و مولاى متقيان على ٧ نفس ما كتاب مبين است و به قول حكما نفس ما نسخه مجمل عالم است، كه از بركت معرفت به نفس و جنود آن و آگاهى بر قواعد الهى، مى‌توان به آن مقامى كه حتى در قدرت ملك مقرب نيست رسيد. بياييد از اين ظواهر به باطن سفر كنيم؛ بياييد از اين ديوارهاى تاريك مادى روزنه‌اى به سوى عالم نور باز كنيم؛ بياييد درصدد شناخت خود برآمده و از موقعيت خود آگاه گرديم؛ بياييد حلال و حرام مولا را شناخته و به كار بنديم؛ بياييد خود را از اين قفس تنگ طبيعت آزاد كرده، به فضاى غير متناهى عشق دوست پرواز كنيم؛ بياييد نفس و جنودش را بشناسيم و تمام خواسته‌ها و اميال و غرائزى كه بر صفحه او نقش است به هنگام به كارگيرى آن‌ها با خواسته‌هاى حضرت دوست منطبق كنيم.

صاحب كتاب «لوايح» مى‌گويد:

آدمى اگرچه به سبب جسمانيت در غايت كثافت است، اما به حسب روحانيت [نفس‌] در نهايت لطافت است، به هرچه روى آرد حكم آن گيرد و به هرچه توجه‌