عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٣٦ - ذكر، مقصود همه عبادات

گردم اندر خويشتن غايب گشته باشم و نه من توام و نه صفت من تو، چون به غير تو مشغول گشتم، از تو محجوب گشتم و بنده كه از ديدار خداوند خويش محجوب گردد، به صفات خويش محجوب گردد[١].

خلاصه گفتار پاكان در باب ذكر، اين است كه عبد بايد با تكرار ذكر بر زبان، دل به نور حقيقت ذكر روشن كند و آن قدر در توجه به مفهوم ذكر بكوشد، تا توجهش از گفتن و از لفظ ذكر، به حقيقت ذكر كه الله است معطوف گردد و تا اين توجه قلبى براى سالك حاصل نشود ذاكر نشده است.

ذكر، مقصود همه عبادات‌

صاحب «كيمياى سعادت» در ركن اول مى‌گويد[٢]:

بدان كه لباب و مقصود همه عبادات ياد كردن حق تعالى است كه عماد مسلمانى نماز است و مقصود وى ذكر حق تعالى است، چنان كه گفت:

[إن الصلاة تنهى عن الفحشاء و المنكر و لذكر الله أكبر][٣].

يقينا نماز از كارهاى زشت و كارهاى ناپسند باز مى‌دارد و همانا ذكر خدا بزرگ‌تر است.

و قرآن خواندن فاضل‌ترين عبادات است، به سبب آن كه سخن حق تعالى مذكر و همه سبب تازه گردانيدن ذكر حق تعالى است و مقصود از روزه كسر (شكستن) شهوات است، تا چون دل از زحمت شهوات خلاص يابد، صافى گردد و قرارگاه‌

[١] -خلاصه شرح تعرف: ٣٢٥.

[٢] -كيمياى سعادت: ٢٠٤، ركن اول، اصل نهم.

[٣] -عنكبوت( ٢٩): ٤٥.